دكتر قهرماني دامپزشك كورد

دامپزشكي-ادبيات فارسي
 
اشکال دارویی وطرز استفاده از انها-تزریقات در دامپزشکی
ساعت ۱٢:۳٠ ‎ق.ظ روز شنبه ٧ شهریور ۱۳۸۸ : توسط : دکتر قهرمانی

اشکال دارویی و طرز استفاده از آنها

 

داروها در دامپزشکی شامل قرص , کپسول , شربت , پودر و محلولهای تزریقی است . قرص ها از بهترین اشکال دارویی خوراکی می باشند.

 مزیت قرص ها به شربت ها این است که در قرص ها مقدار خوراک دارو دقیقا تحت کنترل میتواند قرار گیرد . مثال برای قرص مانند قرص صدمیلیگرمی تتراسیکلین قرص تترامیزول .

کپسول از دیگر اشکال دارویی است که بصورت خوراکی مصرف می شود . معمولا کپسول ها را در پوشش ژلاتینی قرار می دهند برای اینکه در معده دارو اثر کند .

و اگر بخواهند دارو در روده اثر کند آنرا در پوشش کراتینی قرار می دهند

 مثال برای کپسول میتوان کپسول دیستورازی را که برای درمان کرم جگر گاو و گوسفند بکار میرفت ذکر نمود . این کپسول اگر در دهان شکسته می شد باعث مرگ و مسمومیت دام می گردید و مثال دیگر کپسول تترازی .

 از دیگر اشکال دارویی خوراکی میتوان بولوس را ذکر نمود مانند بولوس رافوکسناید          .برای خورانیدن داروهایی مانند قرص کپسول و بولوس می توان انها را بطور مستقیم به دام خورانید و یا اگر تعداد انها زیاد است بصورت نواله به دام خورانید به این صورت که قرص ها را در مقدار کمی خمیر گندم یا نان مخلوط و بصورت لقمه در می اورند.

 

 

 

 برای خورانیدن قرص یا نواله بهتر است دهان دام را باز کرد و زبان را با یکدست گرفته و با دست دیگر قرص یا نواله را در پشت قاعده زبان گذاشته و بلافاصله زبان را رها کرده و دهان را تا انجام یک بلع بسته نگه میدارند . سپس دهان را باز میکنند و کنترل میکنند که ایا دارو را خورده و یا نه .

همچنین برای خورانیدن قرص کپسول یا بولوس میتوان از قرص انداز و یا بولوس خوران استفاده کرد .

از دیگر اشکال دارویی میتوان شربت را نام برد شربت شکل محلول در اب و خوراکی دارو است . ممکن است بصورت پودر یا گرد تهیه شده و در موقع مصرف در اب حل و یا معلق شده و بعد به مصرف رسانده شود

برای خوراندن دارو به شکل محلول در اب اعم از شربت و یا معلق در اب مثل سوسپانسیون بسته به حجم داروی مصرفی میتوان از وسایل مختلف مانند قاشق چایخوری قاشق غذا خوری قاشق سوپخوری سرنگ بطری آفتابه درنچر اتوماتیک و درنچرنیمه اتوماتیک استفاده کرد .

 باقاشق دارو را در دهان میریزند و بهتر است تا انجام بلع سر دام تا حدی بالا و دهان دام بسته نگه داشته شود .

با سرنگ بهتر است دارو را بین دندانهای اسیا و گونه خالی کرد و دهان را تا انجام بلع بسته نگه داشت .

اگر دارو به ناچار بوسیله بطری یا افتابه خورانده شود باید سر دام تا حدی بالاتر از وضعیت نرمال نگه داشته و از محلی که بوسیله دندان اسیب نرسد دارو بتدریج و در محوطه ریخته شود.

 

 در اینحالت زبان باید کاملا ازاد بوده تا بلع با اشکال مواجه نشود این روش خورانیدن دارو باعث اتلاف وقت اتلاف دارو و خطراتی می گردد .چون ممکن است دارو وارد ریه شده و بسته به حجم و یا ماهیت ان باعث خفگی و یا پنومونی استنشاقی گردد .که خطر مرگ کوتاهی عمر و کاهش تولید را به دنبال دارد . بعلاوه افتادن بطری و شکستن ان که هم باعث هدر رفتن دارو و هم خطرات برای عامل و اطرافیان می گردد .

       گاهی داروی محلول خود دارای وسیله خورانیدن اتوماتیک بنام گان میباشد که این وسیله روی درجه خاص بسته به حجم داروی لازم برای درمان هر راس دام تنظیم می شود . در این حالت وسیله خورانیدن را وارد دهان دام کرده و با یک فشار به ضامن سیستم مقدار کافی دارو وارد دهان دام بیمار می شود .

همچنین میتوان برای خورانیدن داروهای مایع از درنچر استفاده کرد درنچر دو نوع دارد درنچر اتوماتیک و نیمه اتوماتیک .

زمانی دارو را به غذای اردی شکل افزوده و دام بیمار یا در معرض الودگی ضمن خوردن غذا دارو را نیز دریافت می کند ممکن است گاهی دارو را روی غذای دام بخصوص علوفه خشک یا تر اسپری کنند و دام ضمن مصرف غذا دارو را دریافت می کند.

 دارو ممکن است بشکل سنگ نمک و یا آجر در آورده و دام بصورت لیسیدن آنها مقدار لازم از دارو را دریافت کند .

 

 

 

 

                                                       در مواردی نیز دارو به آب مصرفی اضافه می شود . و بدینوسیله دارو را به دام میخورانند . معمولا تجویز داروهای ضدمیکروبی از راه دهان بیشتر در کره اسب و نشخوارکنندگان شیرخوار قبل از پیدایش عادت نشخوار صورت میگیرد .

غلظت دارو در خون و بافتها از طریق تجویز خوراکی خیلی کمتر از میزان ان در اثر تزریق است . گاهی ممکن است به دام های پرواری مقادیر کمی داروی ضدمیکروبی برای جلوگیری از بیماری های تنفسی خورانیده شود . بعد از تجویز دارو به نشخوار کنندگان غلظت دارو هیچوقت کمتر از 12 ساعت به حد لازم در خون نمی رسد .

 تجویز داروهای ضدمیکروبی از راه دهان تعدادی از فلور میکروبی شکمبه را از بین می برد که خود باعث کندی و یا توقف حرکات شکمبه می گردد . و با بی اشتهایی و افسردگی همراه است .

 ممکن است بعضی داروها را با افزودن به جیره غذایی به دام ها داد . در مورد مصرف غذا باید مقدار لازم دارو را به کل جیره غذایی روزانه دام ها اضافه نمود براساس تجربه میزان مصرف غذا از بعد از شیرخواره گی تا رسیدن وزن حیوان به 45 کیلوگرم وزن روزانه معادل 5 درصد وزن بدن است . و سپس میزان آن بتدریج کاهش می یابد بطوریکه وقتی دام به نود کیلوگرم رسید مقدار خوراک روزانه ان به 5/2 درصد وزن بدن کاهش می یابد .

 

 

 

 

 

تزریقات

هدف از تزریقات وارد کردن داروهای مختلف و مواد غذایی از قبیل سرم غیر از راه دهانی به بدن است . وسایل تزریق شامل سرنگ سوزن شیلنگ استریلیزاتور-پنبه و الکل است .

سرنگ اولین وسیله مورد لزوم در تزریقات است مخزنی است که میزان لازم از داروی کشیده شده از شیشه دارو را تا زمان تزریق و حین تزریق نگهداری کند سرنگ ها از نظر جنس حجم و کار متفاوتند .

 جنس سرنگ ها پلاستیکی- شیشه ای شیشه ای فلزی هستند.

در قدیم از سرنگ های شیشه ای استفاده میکردند .

 در تزریقات روزمره برای درمان دام بیمار بهترین سرنگ سرنگ پلاستیکی است چون هم سبک است و شکننده نیست .

معایب سرنگ های پلاستیکی این است که در مواردی ممکن است با دارو واکنش نشان دهند . و نیز اگر مدتی در استریلیزاتور نگهداری شوند تغییر حجم میدهند .

                                            

از نظر حجم سرنگ ها از 1سی سی تا 50 و 60 و صد سی سی وجود دارد .

 سرنگ ها از نظر کار به انواع سرنگ ساده نیمه اتوماتیک و اتوماتیک تقسیم میشوند .

 با سرنگ ساده میتوان میزان مورد نیاز از دارو را برای یک راس دام کشیده و به ان تزریق نمود با سرنگ ساده نمیتوان مثلا 20 سی سی دارو را کشیده و به هر راس دام 5 سی سی تزریق کرد .

 

 چون با کمترین فشار به دست عامل حجم مایع تزریق شده تفاوت پیدا می کند.

 

 در کارهای روزمره درمانی بیشتر تزریق یک راس دام بیمار از یک نوع دارو مطرح است اما در رابطه با مایه کوبی ممکن است 500 تا 1000 و حتی 2000 راس گوسفند در عرض چند ساعت مایه کوبی شود . که سرعت کار مطرح است و در این موارد سرنگ ساده کارایی ندارد در این مواقع اگر سرنگ اتوماتیک در دسترس نباشد از سرنگ نیمه اتوماتیک استفاده می شود . که تا 10 سی سی دارو در ان جای می گیردو بوسیله ضامن روی درجه خاصی تنظیم می شود

 اگر مقدار لازم دارو 2 سی سی باشد هر بار ضامن 2 سی سی به جلو رانده می شود .

و در این حالت با هرفشار فقط 2سی سی مایع از سرنگ خارج می شود لذا این سرنگ هم برای کارهای درمانی روزمره که مسئله بیماری واگیر مطرح است و چندین راس دام مریض بوسیله داروی معینی باید درمان گردند وسیله مناسبی است و هم برای مایه کوبی کارایی دارد

 برای مایه کوبی دام ها بهتر است از سرنگ اتوماتیک استفاده نمود.

 سرنگ اتوماتیک یک نوع سرنگ شیشه ای فلزی است این سرنگ برای نوع خاصی از واکسن در نوع خاصی از دام فقط یکبار روی درجه مورد لزوم تنظیم می گردد و سر شیلنگ دار انرا وارد شیشه محتوی واکسن کرد و این شیشه را در جیب جای دارد و یا واکسیناتور در حالی که روی نیمکتی نشسته است انرا در چکمه خود قرار دهد . سپس چند بار پیستون را فشار دهند تا سرنگ در حد لازم پرشود. هواگیری حتما باید انجام گیرد تا یک میزان واکسن به تمام دام ها برسد.

 در این حالت اگر سرنگ سالم باشد با فشار هر یکبار پیستون تنها همان مقدار مایع از سرنگ خارج می شودو بعد از هر تزریق پیستون سرنگ به جای اول خود برمی گردد و سرنگ مجددا بطور اتوماتیک از مایع پر می گردد.

 برای تنظیم طرز کار سرنگ سرنگ را با اب تمیز پرکرده و دوزتزریق را روی 1 سی سی تنظیم میکنند سپس 10 دوز را در یک مزور 20 میلیلیتری و دارای درجه بندی تا 1/0 میلی لیتر تزریق می کنند بعد از اینکه هر دوز به مزور اضافه شود باید یک میلی لیتر آب از دفعه قبل بالاتر آید

و موقعی که 10 دوز به داخل مزور روانه شد دقیقا 10 میلی لیتر باشد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

سرسوزن =سرسوزن برای کشیدن مایع از مخزن دارو به سرنگ  و برای انتقال دارو به بدن دام استفاده می گردد . سوزنها از نظر منشائ ساخت طول و قطر داخلی متفاوت هستند .سوزن آمریکایی دارای انتهای چهارگوش و سوزن فرانسوی دارای انتهای گرد است سرسرنگ این سوزنها با هم فرق می کند . لذا در انتخاب سرنگ به این مسئله توجه نمود . از نظر طول سوزنها را به سوزنهای کوتاه متوسط و بلند تقسیم بندی میکنند . قطر داخلی سوزن از 14 تا 22 در دامپزشکی متفاوت است هرچه شماره سوزن بالاتر باشد نشانه کوچکی قطر سوزن است .

 

 

 

 

شیلنگ تزریق=در تمام موارد نمیتوان میزان داروی مورد نیاز را بوسیله سوزن و سوزن از ظرف کشید و مثلا گاهی حجم مایع بیش از 150 سی سی است و کشیدن ان با سرنگ حتی 50 سی سی وقت زیادی می گیرد و عوارض نامطلوب تکرار سوراخ کردن محل تزریق مطرح است لذا در این موارد وسیله ای را بین سوزن و مخزن دارو در نظر می گیرند که شیلنگ نامیده می شود .

 

 

 

 

.