دكتر قهرماني دامپزشك كورد

دامپزشكي-ادبيات فارسي
 
 
ساعت ۸:۱٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

عنوان: روش برداشت و ارسال نمونه مرضی دام


مراقبت بیماریهای دامی سر لوحه تمامی اقداماتی است که در راستای کنترل و ریشه کنی بیماریها انجام می گیرد . در حقیقت مراقبت سیستمی است علمی و هوشمند که می توانند زمان رسیدن به اهداف بهداشتی را کوتاه نماید و با دیدگاهی منطقی و علمی راه کارهای مناسب را ارائه نماید . این سیستم بر اصول علم اپیدمیولوژی استوار است و شکی نیست که تمامی جوانب برخورد با بیماری را در نظر دارد. برای رسیدن به نتایج مطلوب همان طور که هر بیماری از پیچیدگی های خاص خود برخوردار است , در مراقبت نیز هماهنگ با این پیچیدگی ها می باید روش های مورد نیاز را طراحی و اعمال نمود . در این ارتباط تعیین و تفریق عوامل پاتولوژی در جمعیت های دامی و چگونگی گسترش و سرایت آنها از ویژگیهای مراقبت است که می بایست با روش های مناسب نمونه هایی را که می توان عوامل پاتوژن را از آنها جدا نمود. جمع آوری کرد تا بتوان در ارتقاء کیفیت اطلاعات و ارائه روش های مناسب کنترل و ریشه کنی اقدام نمود.

نکات لازم در جمع آوری نمونه ها

1- انتخاب دام : باید دقت شود که دام انتخابی نمونه مناسبی از مبتلا یا گله آلوده باشد و در صورت امکان از چند راس دام نمونه برداری صورت گیرد. انتخاب دام حائز اهمیت فراوان است , بطور مثال نمونه برداری از دام درمان شده بطوریکه درمان توانسته باشد بر روی عامل پاتوژن تاثیر گذاشته باشد نتیجه ای را عاید نخواهد کرد که می توان به نمونه برداری تب برفکی اشاره نمود که در زمان برداشت نمونه باید توجه شودکه دهان دام که نمونه های اپی تلیوم از آنجا برداشت می شود توسط مواد ضد عفونی کننده درمان نشده باشند.

2- زمان نمونه برداری : باید سعی نمود نمونه را در زمانی برداشت کرد که مناسب باروند بیماری و با توجه به روش آزمایش موردنظر متخصص است, اخذ نمونه خون باید در اوج تب هنگامی که وجود دارد انجام یابد در غیر اینصورت نتیجه حاصل نخواهد شد.

3- روش نمونه برداری : نمونه ها باید به روش مناسب و بهداشتی جمع آوری گردند تا از آلودگی های ثانویه که می تواند نتیجه را مخدوش نماید جلوگیری شود.

4- شماره گذاری نمونه: نمونه باید شماره گذاری شود. اطلاعات مورد نیاز روی آن ثبت شود

5- نمونه بیماری هدف : نمونه باید برای بیماری هدف اخذ شده باشد که ضروری است نام بیماری ذکر شود. بطور مثال درخواست آزمایش برای بیماری ویروسی موضوعی راحل نمی نماید زیرا بیماریهای ویروسی بسیار متنوعند و امکان آزمایش همگی آن فراهم نیست و این مهم آنگاه فراهم می گردد که متخصص با توجه به بررسیهای اپیدمیولوژیک و نشانه های بالینی و کالبد گشایی مظنون به بیماری خاصی گردد.

6- هماهنگی نمونه ها: نمونه ها باید با بیماری مورد نظر هماهنگی داشته باشند. بطور مثال برای تایید وجود بیماری طاعون نشخوار کنندگان کوچک, ارسال غدة لنفاوی ضروری است و نمی توان در شرایطی که بیماری آندمی است, چند نمونه سرم خون برای تحلیل بیماری آزمایش کرد. در این حالت نمونه برداری لازم است برای سرد مونیتورینگ انجام گیرد و از برداشت نمونه های بی هدف خودداری شود. و همچنین برای بیماری دیگری مانند تب برفکی که ارسال نمونه اپی تلیوم می باید در ماده محافظ انجام یابد و نمونه های سرم مشکلی را حل نمی نمایند

7- زمان , شرایط و نحوه ارسال نمونه : نمونه هایی که جمع آوری می گردند به تناسب بیماری باید در شرایط مطلوب نگهداری شوند که برای اکثر بیماریها در مجاورت برودت است . البته برای نمونه های پاتولوژی که محلول نگهدارنده فرمالین است . نگهداری در مجاورت سرما ضرورتی ندارد ولی برای بیماریهایی مانند جنون گاوی که مغز در فرمالین نگهداری می شود نیاز است که فرمالین آن بعد از 24 ساعت تعویض گردد و در کمتر از دو هفته به آزمایشگاه ارسال شود.

بطور کلی نمونه ها پس از جمع آوری می باید در کوتاهترین مدت به آزمایشگاه ارسال گردند بخصوص برای مواردیکه نیازمند جداسازی ویروس و میکروب هستند. اگر چه نگهداری این گونه نمونه ها در مجاورت سرما فرآیند گندیدگی و مرگ عوامل پاتوژن را به تاخیر می اندازد, ولی فاصله زمانی زیاد بین جمع آوری نمونه ها و ارسال آنها به آزمایشگاه حتی در مجاروت سرما تاثیر منفی در آزمایشات خواهد داشت و ممکن است نتیجه ای حاصل نگردد و زمان مناسب برای ارسال نمونه 12 ساعت پس از جمع آوری در نظر گرفته شده است.

هنگام ارسال نمونه باید توجه داشت که کوتاهترین و سریع ترین روش ارسال در نظر گرفته شود . نمونه ها بصورتی بسته بندی گردند که ضمن آنکه خطر انتشار بیماری به حداقل ممکن برسد , موضع افزایش درجه حرارت در نظر گرفته شود و در تمام طول مسیر سرمای مطلوب حفظ گردد . در بسته بندی نمونه ها باید دقت گردد که از ظروفی استفاده گردد که امکان خروج مایع از آن وجود نداشته باشد.

ملاحظات عمومی در مورد ارسال نمونه ها

1- به همراه نمونه ها باید سابقه دام بصورت دقیق و روشن ارسال گردد . این سابقه باید مسائلی نظیر نحوه تغذیه و مدیریت دامداری را نیز شامل باشد.

2- اگر بیماری مورد ظن دارای اهمیت زئونوتیک باشد, این مساله باید به صورت واضح بر روی ظرف حاوی نمونه ثبت گردد.

3- تمامی نمونه ها باید در ظرف های در بسته و غیر قابل نشت که بر روی آنها برچسب های ضد آب الصاق شده باشد به آزمایشگاه حمل گردند .