دكتر قهرماني دامپزشك كورد

دامپزشكي-ادبيات فارسي
 
بیماری سل
ساعت ۸:٤۸ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

بیماری سل در گاو :
ببیماری سل در گاو با ایجاد توبرکلهای پیشرونده در اندامهای مختلف بدن مشخص می گردد . علاوه بر گاو ، انسان ، بز و خوک نیز نسبت به آلودگی با عامل مسبب سل گاوی حساس بــوده و گوسفنــــد و اسـب نوعی مقاومت طبیعی را نشان می دهند . در گاو منشا اصلی آلودگــــی گاوهـای آلوده می باشــند . میکــروب سـل از طـریق هــوای تنفســی ، خلط ، مدفــوع ( هم از طریق جراحـــات روده ای و هم از طریق خلط بلع شده از جراحات ریوی ) ، شــیر ، ادرار ، ترشحات رحــمی و واژن و همــچنین از طریق ترشحــات عقــده های لنـفی باز شده به محیـط دفع می شود . گاوهـای با جراحت پیشـرفته بیماری ( که باسیلها از طریق این دســته دامها به نوعی با جـریان هوای تنفسی ، پوست یا لومن روده در ارتباط هستند ) انتشار دهنده هـای مشخص بیـماری هستند . گاوهائی که در مرحله اول بیماری هسـتند ممکن است قبل از اینکه هر گونه جراحتی نشان دهند ، مایکو باکتریای زنده را از طریق موکوس بینی و نای خود دفع کنند . در شرایط تجربی 90 روز پس از ایجاد آلودگی ، گاوها میکروب سل را به محیط دفع کرده اند .
بطور معمول راه ورود میکروب از طریق تنفسی یا گوارشی است . راه تنفسی دروازه همیشگی ورود باکتـری در گاوهائی است که در جایگاه بسته ( گاوداری ) نگاهــداری می شوند . این راه حتی در گاوهای موجــود در چراگا هها نیز روش انتقال آلودگی است . ایجاد آلودگی از طریق گوارشـی در چراگاهها بعلت اینکه مدفــوع میتواند غذا و آب آشامیــدنی را آلــوده کند ، محتمل تر است . تحت شرایط طبیــعی آبهای آشامیدنی راکد تا 18 روز پس از استفاده آب توسط یک دام مسلول ، میتواند آلوده باقی بمانند . البته باید در نظر داشت که بنظر نمیرسد جریانهای آب جاری منشا مهم آلــودگی برای گاوهای موجود در گاوداریهــای مسیر باشد . نوشیدن شیر آلــوده بوسیله دامهــای جوان یکی از روشهای معمـول انتشار بیماری سل است . آلودگی داخل رحمی ( از راه جفتگیری ) و آلودگی داخل پستانی ( با استفاده از سیفونهای آلوده پستانی یا از طریق فنجانکهای آلوده ماشینهای شیردوش ) از راههایی هستند که کمتر معمول می باشند .
در دامداریهایی که دامها بطور متراکم نگهداری می شوند احتمال انتقال آ لو دگی بیشتر می باشد . در گاوهای گوشتی شدت آلودگی کمتر است که علت آن وضعیت نگهـــداری آنها می باشد . با وجود این هر گاه گاوی مبتلا به گله های گوشــتی وارد شود و چنانچه گاوهای گله از برکه های آب راکــد آب بنوشـند ( خصوصا در طی فصول خشک ) ممکن است نسبت ابتلاء در گله فوق بالا باشد . گاوهای زبو ( براهمن ) در مقایسه با گاوهای اروپائی در برابر بیماری سل مقاوم تر بوده اما در شرایط نگهداری متراکم تا 60 درصد گاوهای زبو میتوانند به بیماری مبتلا شوند .
بزها کاملاً نسبت به عامل سل گاوی حســاس بوده و چنانچه در مجاورت گلــه های گاو آلوده قرار گیرند بروز بیـــماری میتواند تا 70 درصد نیز برســد . گوسفنـــدان بعنوان دامــی مقاوم در نظـــر گرفته می شود اما تحقیقات انجام شده در نیوزلند نشان داده است که بیماری سل میتواند در گوسفندان نیز شیوع داشته باشد بطوریکه تا 5 درصد گله ها را آلوده نماید .
در اسب بیماری سل بندرت حادث شده که علــت آن می تواند به این دلیل باشــد که اسبها کمتر در معرض آلودگی به باکتری سل هستند . البته نقش مقاومت طبیعی نیز بعنوان علتی دیگر ذکر شده است .
همچنین بیماری سل ممکن است در گوزن ، آهو ، گاومیــ ، شتر ، میمـــون و سایر حیوانات یک منطقه و همچنین پرندگان حادث شود و همه حیوانات فوق میتوانند بعنوان منشا آلودگی برای گاو محسوب گردند . در کشور انگلســـتان شیوع بیماری ســـل در گور کنها گزارش شده است و این حیوانات در اپیدمیولوژی بیماری سـل در گاو نقش دارند . در نیوزلند نیز پوسومها وضعیت مشابهــی همانند گورکنهــا را داشته اند . پوســومها نسبت به مایکوباکتریوم بســـیار حساس بوده و بعنوان منشا مهم آلودگی برای گاوها می باشند .
بیماری سل در تمامی کشورهای دنیا حادث شده و خصوصـاً در گاوهــای نژاد شیری حائز اهمیت فراوان است . صرف نظر از مرگ ومیر ناشی از بیماری سل ، در حیوانات آلوده به مایکو باکتریوم بوویس 25-10 درصد از میزان تولید شیر کاهش می یابد .
بیماری سل گاوی از نقطه نظر بهداشت عمومی در جوامع انسانی نیز حائز اهمیت است . راحتی و فراوانی انتشار عامل مسبب بیمــاری سـل از حیوانات به انســان ، خصوصاً در محیطهایی که بیماری سـل گاوی تحت کنترل نمیباشد ، میتواند این بیـماری را به یک بیـماری مشترک مهم تبدیل نماید . آلودگـی به عامل سل در انسانها بواسطه نوشیـــدن شیر آلوده در بچه ها ایجاد می شود . البته انتقال آلودگـی میتواند از راه تنفسی نیز صورت میگیرد . با پاستوریزاسیون شیر خطر انتقال آلودگی میتواند تقریباً بطــور کامل از بین برود . همچنین ابتلاء به بیماری سـل در بین حیوانات باغ وحــش اهمیت بعد بهداشـت و سلامت عمومی جوامع انســانی را بیشتر می سازد .
عامل مسببه سل گاوی مایکو باکتریوم بوویس ( راسته اکتینو میستال ، خانواده مایکو باکتریاسه و جنس مایکوباکتریا ) است . باکــتری فوق در برابر حرارت ، خشـکـی واغلب ضد عفونی کننده ها مقاوم می باشد . تابش مسـتقیم نور خورشید میتواند باعث تخریــب باکتری گردد ( مگر در محیطهای مرطوب ) . مایکو باکتریوم بوویس در گرما ، رطوبت میتواند به مدت هفته ها زنده باقی بماند .
مایکو باکتریوم بوویس بطور کلی ساختمــان یک باکتــری را داراست . اما این باکتـری همانند همه مایکو باکتریومها دیواره سلولی بسیار ضخیمی دارد . عموماً یک مایکوباکتریوم در لایه سطحی خود از یک کپســـول منتشــر ، یک دیواره دو لایه ای و غشاء پلاسمائی تشکــیل شده که احتمالاً بقاء میکروب را در محیطهای نامساعد ( چه در محیط و چه در داخل سلول میزبان )حفظ میکند . اجزاء دیواره سلولی خصوصاً اسید مایکو لیک باعث حفظ رنگـــهائی نظیر کربول فوشین بوده و همچنین مقاومت باکتری در هنگام رنگ زدائی بوسیله اسیـــدهای رقیق را سبب میشوند . اگر چه باید دانست اسید فاست بودن پدیده ای نیست که محدود به مایکو باکتریومها باشــد بلکه در گونه های دیگــــری همــاننــد نوکاردیا ، کورینه باکــتریوم و رودو کوکوس نیز وجود دارد .
دیواره سلولی مایکو باکتریومها از نظر ساختمان شیمیائی ترکیبی از پپتیدو گلیکان ، آرابینو گالاکتان و اسید مایکـولیک و همــچنین لیپیدهائی همــانند مایکوزیدهـا ،
Cord . Factor و سـولفالیپیدها بوده که این اجـــزاء دیـــواره سلولــی در پاتوژنز باسیلهای سلــی نقــش دارند. ( با اینکه پاتوژنیسیته مایـکوباکتریوم توبرکولوزیس بوجــود فاکتورهــای گوناگون لیپیدی وابسته است اما تا به امروز مکانیسمی که تــوسط آن باسیلهـای سلی از فعالیت لیتیک فاگو سیتوز فرار می کنند ، شناخته نشده است . ) پپتیدو گلیکان که اسکلت دیواره سلولــی را شکل می دهــد شامــل اسیدN گلیسرول مورامیک وN استیل گلوکز آمین ( اتصال یافته بوسیله اسیدهای آمینه ) میباشد . این ساختمــان شبکه مانند ( پپتیدوگلیکان ) بوسیله آنزیم لیززوزیم شکافته شده و در بیشتر ترشحــات میزبان حضـــور پیدا میکند و در نهایت دی پپتیـــد مورامیل ( M D P ) تولید شده که فعالیت ایمونولوژیک قوی دارد . میزان جزء لیپیدی مایکو باکتریاها بالا است و احتمالاً در حدت و ایجاد واکنــش ایمونولوژیک در برابر آلودگی نقشی مستقیم بعهــده دارند . البته بعلت پیچیــدگیهــای این لیپیــدها هنــوز مفهومــی درست از نقش و ساختمــان آنها بدست نیامده است . خاصیت هیدروفوبیسیتی ( آبگریزی ) لیپیدهای موجود در دیواره سلولی ممکـن است نقشی مهم را در مقاومت دهیدراتاسیون و بقاء ارگانیسم در شرایط نامســاعد ایفاء نماید . لیپیدهای مایکوباکتریال شامل اسیدهای مایکولیک ، گلیکولیپیدها و واریته های دیگر میباشد . اسیدهای مایکولیک از اسیدهــای چرب منشـعب شده و در مایکــو باکتریوم ، نوکاردیا و کورینه باکتریوم یافت میشوند . اما وجــود اختلافــات عمده ای که در الگـــوهای این لیپیدها وجود دارد امکان ایجاد یک سیستم تشخیصی ( بشتر برای مایکو باکتریها ) را بر اساس آنالیز لیپیدها بوسیله تکنیک کروماتوگرافی لایه نازک فراهم آورده است . گلیکو لیپیدهای مایکوباکتریومها خصوصاً سولفالیپیدها احتمالاً با حدت باکتری ارتباط داشته اما این ارتباط ،‌ رابطه ای ساده نیست . ممکن است سولفالیپید ها مانع از تشـکیل لیزوزوم – فاگوزوم شده و یا لیز باکتــــری در فاگوسیتها را ممانعت کننــد . سولفــالیپیدی بنام Cord Factor ( 6 و6 دی مایکول ترهالوز ) از مایکو باکتریوم بوویس و مایکو باکتریوم توبرکولوزیس حدت دار جدا شده و اعتقاد بر این است که بطور عمــده بعنوان فاکـتور حدت بوده زیرا بروشنی دارای خــواص توکسـیک می باشد اما عاملـی مهم در ایجاد بیماری نمیباشد . از سایر لیپیدها میتوان موم D هترو ژنوس را نام برد که در مایکو باکتریوم توبرکولوزیس شامل پپتیدو گلیکــان بوده اما در مایکو باکتریوم بوویس پپتیدو گلیکان کمتری داشته و بیشتر محتوی لیپو پلی ساکارید است . فعــالیت قوی موم D مربوط به حضـــور دی پپتید مورامیل بوده و توانائی ایجاد گرانولوماس را نیز دارد .
آنتی ژنهای مایکو باکتریاها : محدوده وسیعــی از فراکشـنهای (
Fractions ) مایکوباکتریاهــا میتـوانند واکنشهای ایمنی همورال و وابسته به سلول را ایجاد کنند . فراورده های آنتی ژنیـک ( که معمـولاً بصـورت محلول می باشند ) شامــل آنتی ژنهای سیتوپلاسمـی یا ذره ای هسـتند . استانفورد ( Stanford ) بر اســاس مطالعات خود بر روی آنتی ژنهای محلول ( با استفاده از تکـنیک ایمنو دیفو زیون ) آنها را به چهــار گروه عمده تقسیم نموده است :
گروه1:آنتی ژنهائی که بطور معمول در همه گونه های مایکوباکتریوم وجود دارند .
گروه 2:آنتی ژنهائی که محدود به مایکوباکتریوم با رشد آهسته میباشند .
گروه 3:آنتی ژنهای موجود در مایکوباکتریوم با رشد سریع و نوکاردیا .
گروه 4:آنتی ژنهای ویژه در گونه های معین .
نشان داده شده است که آرابینو گالاکتان در باسیلهای سلـی ، در سایر مایکــوباکتریومها ، کورینه باکتریوم و نوکاردیا حضور داشـته و یکـی از آنتی ژنهای مشترک محسوب میشود و پپتیدوگلیکان (
C - مایکوزیدها ) فقط در کلنی های صاف مایکو باکتریا وجود دارند .

پاتوژنز:
بیماری سل در بدن در طی دو مرحله انتشار می یابد که شامل کمپلکس اولیه و انشار بعدی میباشد . کمپلکـس اولیه شامل ایجـاد جراحت در نقطه ورود میکروب و همچنین در عقـده لنفاوی موضع می باشد . معمولاً وقتی میکروب از راه تنفسی وارد میشود ایجاد جراحت در نقطه ورود معمـول است . و هنگامی که راه ورود میکروب گوارشی باشد در اینصـورت ایجاد جراحت در محل ورود میکـروب امری غیر معمـول است . اگر چه ممکن است جراحاتی در لوزه و دستگاه گوارش بوجود آید . در بیشتر مـوارد فقط جراحات قابل مشـاهده در عقـده لنفاوی مزانتریک یا صـفاقی معمــول است . پس از گذشت زمــان 8 روز از ورود باکـتری ، کانون اولیه قابل مشاهده بوجـود مــی آید . کلسیفیکاسیون جراحات در حدود دو هفته بعـد آغاذ میشود . بزودی کانون نکروتیک پیشرفته بوسیله لنفوسیتها احاطه شده و بدینترتیب دانه سلـی مشخص شکل می گــیرد . باکتری از کانون اولیه ( که در نود تا نود و پنج درصــد موارد در گاو دستگاه تنفسی است ) به عقده لنفاوی ناحیه عبور میکند که سبب ایجاد جراحتی مشابه در عقده لنفی میگردد . در گوساله هائی که با شیر آلوده به میکروب سل تغذیه میشوند احتمالاً کانون اولیه در عقده های لنفاوی مزانتریک یا حلقی ایجاد شده و جراحات کبدی عمدتاً بعنوان انتشار بعدی محسوب میشود .
انتشار بعدی از کمپلکس اولیه ممکن است سل ارزنی حاد را تشکیل داده و بدین ترتیب موجب ایجاد جراحات ندولار مجزا در اندامهای مختلف بدن گردیده و یا ممکــن است موجب بروز سل مزمن در اعضاء بدن شود . در حالت اخیر ممکن است در گیری عقده لنفی ناحیه اتفاق نیافتد . بر حسب محلی که آلودگـی موضعی می شود علائم بالینی نیز متفاوت بوده اما همیشه بیمـاری بصورت پیشرونده می باشد . البته همواره حالت توکسمـی پایدار بوجـود آمده و سبب ضعف تدریجی و لاغری و بالا خره مرگ دامها می گـردد . در گاو ، گوسفند ، اسب و بز بیماری حالت پیشـرونده داشته و در گاو بیماری سل بطور تجربی با تزریق داخل وریدی مایکــو باکتریوم توبرکولوزیس ایجاد گشته و علائم ایجــاد شده از پنمونی سلـی تحت حاد تا سل عمومی مزمن و پیش رفته بوده است .
علائم بالینی :
در برخی از گاوهــای مبتلا به سـل ارزنی ( با جراحات وسیع در بدن ) شکل ظاهـری دام عادی بوده اما لاغری تدریجی ( که البته ربطی به بیماری دیگر نداشته باشد ) جلب نظر می کند . تغییر در اشتها و دمای بدن و همچنین وضعیت موهای پوست ( زبر یا صاف است ) ، آرام شدن تدریجی دام ، درخشانی وشفافیت چشمها از علائم عمومی است که اغلب پس از زایش مشخص تر میشوند . در آلودگی ریوی سرفه مزمن به علت برونکو پنومونی ( سرفه آهسته ، کوتاه ، مرطوب که فشار گلو یا پس از فعالیت ایجاد میـشود ) وجـود داشته که در هنگام صبح و در هـوای سـرد بیشتر عارض میشود . در مراحل پیشرفته که بخش زیادی از ریه درگیر است تنگی نفس توام با افزایش تعداد و عمق تنفس وجود دارد . ابتلاء عقده لنفـی نای و مدیاستن و بزرگ شـدن آنها می تواند به ترتیب موجب دشـواری تنفسـی و جمع شدن گاز در شکمبه گردد . در بیشتر موارد سل رحمی ناشی از سل عمومی ( ورود میکرب از خون به رحم ) بوده و ممکن است در باروری دام اثرات نامطلوب داشته باشد و یا چنانچه دام بارور گردد چند ماه پس از باروری سقط جنین حادث میشود و اگر چنانچه گوساله بطور عادی بدنیا بیاید پس از مدت کوتاهی بر اثر سل عمومی تلف خواهد میگردد . در گاوهای مبتلا به سل رحمــی که بارور نمیشوند ممکــن است ترشحـات چرکی مزمن ( حاوی تعدادزیادی باسیل سل ) از بدن دام ترشح شود که این حالت نسبت به هر گونه اقدام درمانی مقاوم خواهد بود . در ورم پستان سلی بافت پستانی سفت و بزرگ شده و این حالت معمولاً از ناحیه بالائی ( بویژه در قطعـات عقبـی )شروع میشود . همچنین در آغاز شیر از نظر ظاهـری تغیری نداشته اما در مـراحل بعدی دانه های ریزی در شیر ایجـاد که پس از مدتـی رسوب میکند و مایع زلال و کهــربائی رنگ باقی میماند که پس از مدتی تنها همین مایع بجای شیر از پستان خارج می شود .

علائم کالبد گشائی :
در گاو ، گوسفند و بز جراحات مشخصی قابل مشاهـده است . ممکن است گرانولوماس سلی در عقده های لنفاوی بخصوص در عقـده های لنفاوی برونشیال و مدیاستینال و سایر اعضــاء بدن یافت شود . در ریه ها ممکن است آبسه های ارزنـی توسعه یافته و منجر به برونکـو پنومونی چرکی شود . رنگ چرک از کـرم تا نارنجی بوده و غلظت آن از کرم غلیظ تا پنیر سفت متغیر است همچنین ممکن است ندولهای کوچکــی در پرده های جنب و صفاق مشاهده شود .
در تمام جراحات موضعی سلی ایجاد یک کپسول فیبروزی تحریک شده وجود دارد که درجه کپســول دار شدن با میزان رشد جراحت تغییر مـی کند . موارد عمومـی سل با حضـور سل ارزنـی ( جراحات کوچک ، شفاف و ساچمه مانند ) در بیشتر اعضاء بدن و یا بوسیله جراحات ریوی که بخوبی کپسوله ویا پنیری نشده اند ، مشخص می شوند . وجود برونکوپنومونی یاپرخونـی در اطراف جراحات ریوی بیشتر مربوط به موارد فعال بیمـاری است . در موارد تورم پستان سلی یا متریت سلی مترشحه باید به انتشار شدید آلودگــی توجه داشت .
جراحات مزمن در بیماری سل بطور مشخص مجزا و ندولار بوده و محتوی ماده غلیظ پنیری برنگ زرد نارنجی می باشند که اغلب آهکـی شده و بوسیله یک کپســول ضخیم فیبروزی احاطه شده اند . هرچند که چنین جراحاتـی نسبت به جراحات باز به میزان کمتری احتمال آلوده نمودن محیط را دارند اما دامهای مبتلا به چنین جراحاتی از نظر اینکه میتوانند منشا آلودگی باشند ، مهم میباشند .

کنترل بیماری سل
کنترل بیماری سل در سطح گله بر پایه موارد زیر استوار است :
1-اخراج دامهای آلوده از گله : جهت انجام این کار از تست توبرکولین استفاده می شــود که در ایـران به روش تست مقایسه ای گاوها را تست سل مینمـایند . باید توجه داشت که باید تمام دامهائی که سنشان از 4 ماه میگذرد مورد آزمایش قرار گیرند و آنهائی که واکنش مثبت دارند به کشتارگاه اعزام گردند . در مورد دامهای مشکوک باید پس از گذشت 2 ماه از تست اول ، آزمایش مجددی را انجام داد و چنانـچه در مرحله دوم نیز دامی مشکوک بود به کشتارگاه اعــزام گردد . در تست اولیه باید بدقت ، آزمـایشات بالینی بر روی تمام گاوها صورت گیرد تا اطمینان حاصـل نمود که مــوارد پیشرفته بیماری که ممکــن است واکنش منفی نشان دهند ، در گله وجود ندارد .
2-رعایت مقررات بهداشتی : باید آخور و آبشخور دامها را تمیز نموده و با محلول پنج در صــد فنل و یا کرزول ضد عفونـی نمود . همچنین لازم است دامهای مشکــوک را جهت انجام آزمایش مجدد از بقیه دامها جدا نمود . باید توجه داشت که پس از اعدام دامهای مبتلا ، بیماری سل با ورود گاوهای جدید و جایگزین وارد گله نگردد . و باید گاوهـای جایگزین از گلـه هائی خریداری شوند که دارای گواهــی سلامت هستند و چنانچه چنین گله هائی وجود نداشته باشد باید گاوهای فوق را آزمایش سل نموده و بطور مجزا نگاه داشت و سپس 60 روز بعد مجدداً آنها را تست نمود . تغذیه گوساله های جایگزین با شیر عاری از میکروب سل ( پس از پاستوریزاسیون ) یا با شیر گاوهای سالم صورت گیرد . همچنین کارگران گاوداری نیز باید مورد معاینه قرار گیرند زیرا ممکن است در اثر آلودگـی به مایکو باکـتریوم توبرکولوزیس ، واکنش مثبت زود گذری در گاوهای گله ایجاد نمایند . همچنین انسان ممکــن است بعنوان منشا آلودگی مایکو باکتریوم بوویس نیز باشد .
تست توبرکولین :
امروزه در دنیا هنوز هم اساس همه طرحهای ریشکنی بیماری سل روش تست و کشتار ( و در کنار آن مراقبتهای کشتارگاهی ) است . تست توبرکولین به چندین روش انجام می شود که شامل موارد زیر است :
1-تست بین جلدی منفرد (
Single I ntradermal Test )
2-تست
Short Termal
3-تست
Stormont
4-تست مقایسه ای یا
Comparative Test در هنگام وجود بیماری ین یا واکسیناسیون بر علیه بیماری ین و یا وجود سل مرغـــی یا پوستی ( با عامل مایکـوباکتریومهای ساپروفیت ) از تست مقـایسه ای استفاده میشود . گاه بعلت وجود گونه باسیل سل انسـانی ( مایکو باکتریوم توبرکولوزیس ) در گاو ، حسـاسیتی در هنگام تست ایجاد می شود ، یعنی گاو بوسیله کارگر مسلول واکنش مثبت پیدا می کند که با آزمایش فوق نمی توان این دو نوع مایکـوباکتریوم ( بوویس و توبرکولوزیس ) را از هم تشخیص داد . در ایران اساس طرح مبارزه با سل گاوی استفاده از تست مقایسه ای بین جلدی است .
در رابطه با بیماری سل و تست توبرکولین توجه به نکات زیر مهم میباشد :
در رابطه با دامها ، منشا اصلی ایجاد آلودگی گاوهای آلوده میباشند و تمام دامهائی که در برابر تست توبرکــولین واکنش مثبت نشان میدهند توانائی انتشار بیماری به حیوانات سـالم را دارند . معمولاً حساسیت توبرکولین در دامها 6 هفته بعد از آلودگـی اولیه و در انسانها 10-2 هفته بعد از آلـودگـی ظاهر میشود . البته زمان شکل گیری و بروز پدیده حساسیت نسبت به توبرکولین در انسان و حیوان بعد از ابتلا به عفونت سلی بستگــی مستقیم به تعداد باسیلهای وارده به بدن و قدرت تکثیر آنهــا دارد ، موقعی که تعداد زیادی باسیل بیماریزا به یک بدن مستعد وارد شود ممکن است ظرف مدت 7-5 روز واکنش یاد شده مثبت شود .

بطور کلی دو گروه از گاوهای آلوده مهم هستند :
الف :گاوهای با جراحت پیشرفته بیمــاری که باسیلهـا از طریق این دسته دامهـا به نوعی با جریان هوای تنفسی ، پوست یا مجرای روده در ارتباط هستند و این دسته از گاوها انتشار دهنده های مشخص بیماری هستند و ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .
ب :گاوهــای در مـرحلـه اولیه بیمـاری قبل از اینکـه هر گـونه جراحـتی مشـاهده شود ممکــن است مایکو باکتریومهای زنده را از طریق موکوس بینی و نای دفع کنند .
واین دسته از گاوها تا6 هفته بعد از آلودگی به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان نمی دهند .

توبرکولین :
بطور کلی عصاره میکرب سل ( انسانی ، گاوی ، مرغی ) توبرکولین نام دارد. یکنوع توبر کولین بنام
P. P. D ( Purifide . Protein . Derivative ) است . P. P. D به شکل زیر تهیه میگردد :
ابتدا باسیل سـل را در محیطهای شیمیائی کشت مـی دهند و سپس محصـول بدست آمده را بوسیله بخار در اتو کلاو میکشند . در مرحله بعد حاصل را از صافیهای مخصوص عبور داده و بوسیله اسید تری کلرواستیک ته نشین مـی کنند . ماده بدست آمده را بطـور مکــرر شستشو داده و حاصـل را در محلولهای تامپون تعلیق می کنند . آنچـه بدست می آید همان
P. P. D است که در تست توبرکولین مـورد استفاده قــرار میگیرد . هر سانتیمتر مکعب توبرکولین P. P. D پستانداری محتوی 2 میلــی گرم و P. P. D مرغی حاوی 0.5 میلــی گرم پروتئین خالص است .

واکنش تست توبرکولین :
در اینجا لازم است در ابتدا مروری اجمالی بر ساختمان پوست داشته باشیم .
ساختمان پوست :
پوست از سـه لایه تشکیــل شده است که شامل اپیدرم ، درم و هـیپودرم می باشد . اپیدرم از خارج بداخل شامل طبقه شاخی ( کراتین ) ، طبقه شفاف ( ماده کراتینی دارای سلولهای پهن و فشرده فاقد هسته ) ، طبقه دانه دار ( 6-2 ردیف سلول لوزی شکل وهسته دار ) ، طبقه خاردار ( چندین ردیف سلول چندضلعی و بی قاعده وهسته دار ) ، طبقه زایشی ( شامل یک ردیف سلول استوانه ای کوتاه ) میباشد . درم از خارج بداخل شامل طبقه پردی ( شامل بافت همبند سست دارای رشته های کلاژن و الا ستیک ، سلولهای فیبروبلاست و ماکروفاژ و ماست سل ، عروق خونی و اعصاب زیاد ) و طبقه مشبک ( شامل بافت همبند سخت غیر منظم دارای رشته هـای کلاژن بیشتر و عروق خونـی کمتر ) است . هیپودرم از بافت همبندی ( دارای رشـته های الاستیـک و کلاژن و مقـادیر زیادی بافت چربی و همـچنین عــروق خونی و لنفی و اعصاب و غدد عرق ) تشکیل شده است .
تزریق توبرکولین باید در ناحیه درم ( بین جلدی ) صورت گیرد . پس از تزریق در ظرف مدت 24 تا 72 ساعت واکنش ازدیاد حساسیت تیپ تاخیری ( نوع 4 ) اتفاق مــی افتد . بدین شکل که پس از تزریق آنتی ژن (
P . P . D ) در ناحیه بین جلد ( درم ) ، T سلهــای حسـاس گــردش خـون ( در دام آلـوده ) با P . P . D تزریقی تماس یافته و نوعی واکنشهــای ایمو نو لوژیک متوالی اتفاق مـی افتد که هـجوم ( نفوذ ) لنفوسیتها و ماکــروفاژها را به محل تحریک آنتی ژنیـک به اوج خود می رساند . این هـجوم در یک دوره زمانی 24 تا 72 ساعت اتفاق می افتد . مراحل مختلف این واکنشها بشرح زیر است :
همانطور که در ساختمان پوست شرح داده شد در ناحیه درم سلولهــائی بنام ماست سـل و ماکروفاژ وجود دارد که نقش عمده ای را در تکوین واکنشهای ایمنو لو ژیک ایفاء می کنند بدین ترتیب که پــس از تزریق
P . P . D در ناحیه درم ، ماست سلهای موجود در اطراف محل تزریق ، دانه های متاکرومیزیا ( موکــوپلی- ساکاریدهای سولفاته بصورت هپارین ، هیستامین و در برخی حیوانات سروتونین ) خود را آزاد کرده و در نتیجه باعث انبساط عــروق و افـزایش نفـوذ پذیری آنها می شـوند و در نهایت این عمــل باعث می شود تعدادبیشتری T سل از عروق بطرف محل تزریق مهاجرت کنند . همچنین قرمزی و تورم سفت و سخت در محل تزریق ایجاد می شود . این عمل 24 تا 48 ساعت بعد از تزریق اتفاق می افتد .
همچنین پس از تزریق
P . P . D در ناحیه درم ، آنتی ژن تحت تاثیر پدیده فاگو سیتوز ( بیگانه خواری ) ماکروفاژها قرار می گیرد و توسط این سلولها هضم وتخریب می شوند . جهت انجام این عمل ماکروفاژ در مجاورت آنتی ژن قرار گرفته و به آن می چسبد . چسبیدن بطــور مستقیم یا غیـــر مستقیم یعنی با دخـالت گــیرنده یا رسپتورهای عامل کمپلـمان و آنتی بادی انجام می گیرد . به این ترتیب که عامل مکمل و پادتن ( I Gg ) موجود در محیــط ، سطح آنتـی ژن را می پوشانـند و در این حالت توسـط رسپتورهای عامـل کمپلمان و آنتــی بادی گــرفتار می شوند . سپس با پدیده آندو سیتوز ، آنتی ژن در داخل فاگــو زوم بدام می افتد . در مرحله بعد کیسه های لیزوزومی اطراف فاگو زوم را گرفته و غشائی ( Fusion ) بین فاگو زوم و لیزوزوم ایجاد شده تا فاگــو لیزوزوم شکـل گیرد . به این ترتیب آنزیمهـا بر روی آنتی ژن ( یا باکتری ) ریخته شده و آن را متلاشی می کنند 0
علاوه بر این ماکروفاژها اولین مرحله از شناخت آنتی ژن را به عهده داشته و بعد از مراحـل دیگر پاسخ ایمنی شکل می گیرد . به این ترتیب که ماکــروفاژها آنتی ژن را با تمـاس مستقیم به لنفوسیتهـای
T عرضه می کنند و پس از آن همه فعالیتها مستقیماً توسط این سلولها شروع می شود . جهت عرضه آنتـی ژن توسط ماکــروفاژ ابتدا آنتی ژن توسط ماکــروفاژ بلع شده ( قبلاً در این ارتباط توضیح داده شـده است ) و سپس ماکروفاژ آن را خرد می کند و بخشی از این آنتی ژن را که شامل 12-6 اسید آمینه است در جایگاهی بنام شکاف ( Cleft ) در ملکول MHC جای داده و ماکروفاژ در تماس مستقیم با T . cell قرار می گـیرد . به این ترتیب ماکروفاژ آنتی ژن را به T . cell عرضه می کند . از طرف دیگر در سطح لنفوسیتهای T نیز گیرنده های زیادی وجـود دارد که یک نوع آن بنام T . C . R ( T . Cell . Receptor ) ، قادر به اتصال با آنتــی ژن عرضه شده است . T . C . R گلیکــو پروتئینــی با وزن ملــکــولی 50-40 هــزار دالــتون و از خانــواده ایمنوگلبولینها است و از دو زنجیره ( بتا ، آلفا یا گاما، دلتا ) تشکیل شده و دارای دو بخش Constant یا ثابت ( C ) و Variable ( V ) یا متغیر می باشد . اما T . C . R خــود در کنار ملکـولی بنام CD3 ( که در سطــح T . Cell است ) و به کمک M . H . C می تواند آنتی ژن را بشناسد . بنابر این در مجموع وقتی MHC/Ag به CD3/TCR متصل شود ابتدا آنزیمــی در غشاء بنام فسفـو دی استراز فعال می شــود . فعال شدن این آنزیم باعث می شود فسفاتیدیل اینوزیتول دی فسفات تحـریک شود و به دو مجمـوعه بنام دی آسیل گلیسـرول و اینوزیتول تری فسفـات ( به اینوزیتول دی و بعد اینوزیتول مـنو فسفـات تبدیل شـود ) تبدیل مـی شـود فسفاتیدیل اینوزیتول باعث می شود معبر ( یونوفر ) Ca ++ در داخل غشاء باز شـــود و دیگر اینکه کلسیـم موجـود در رتیکـولو آندوپلاسمیک را آزاد مـی کند . دی آسیل گلیسرول آنزیم پروتئیــن کیناز C را فعـال می کند که باعث افزایش ورود کلسیم درداخل سیتوپلاسم می شود . افزایش میزان Ca ++ باعث فعال شدن گروهی از پروتئینها می گردد که امکـان نسخه برداری ( Transcription ) از روی گروهی از ژنها ( از جملـه ژن گاما ، انترفرون ، اینترلوکینها و … ) را فراهم مـی آورد و بدینترتیب مـواد نامبرده فوق تولید مـی شوند . هر یک از این واسطه های تولید شده به نوبه خـود وارد عمل شده و بدین ترتیب باعث هجوم لنفوسیتها و ماکرو فاژها به محل تزریق می شوند . تماس سیستم ایمنی با آنتی ژن باعث می شود آزاد شدن این فراورده های حلال ادامه یابد


 
بیماری سل
ساعت ۸:٤۸ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

بیماری سل در گاو :
ببیماری سل در گاو با ایجاد توبرکلهای پیشرونده در اندامهای مختلف بدن مشخص می گردد . علاوه بر گاو ، انسان ، بز و خوک نیز نسبت به آلودگی با عامل مسبب سل گاوی حساس بــوده و گوسفنــــد و اسـب نوعی مقاومت طبیعی را نشان می دهند . در گاو منشا اصلی آلودگــــی گاوهـای آلوده می باشــند . میکــروب سـل از طـریق هــوای تنفســی ، خلط ، مدفــوع ( هم از طریق جراحـــات روده ای و هم از طریق خلط بلع شده از جراحات ریوی ) ، شــیر ، ادرار ، ترشحات رحــمی و واژن و همــچنین از طریق ترشحــات عقــده های لنـفی باز شده به محیـط دفع می شود . گاوهـای با جراحت پیشـرفته بیماری ( که باسیلها از طریق این دســته دامها به نوعی با جـریان هوای تنفسی ، پوست یا لومن روده در ارتباط هستند ) انتشار دهنده هـای مشخص بیـماری هستند . گاوهائی که در مرحله اول بیماری هسـتند ممکن است قبل از اینکه هر گونه جراحتی نشان دهند ، مایکو باکتریای زنده را از طریق موکوس بینی و نای خود دفع کنند . در شرایط تجربی 90 روز پس از ایجاد آلودگی ، گاوها میکروب سل را به محیط دفع کرده اند .
بطور معمول راه ورود میکروب از طریق تنفسی یا گوارشی است . راه تنفسی دروازه همیشگی ورود باکتـری در گاوهائی است که در جایگاه بسته ( گاوداری ) نگاهــداری می شوند . این راه حتی در گاوهای موجــود در چراگا هها نیز روش انتقال آلودگی است . ایجاد آلودگی از طریق گوارشـی در چراگاهها بعلت اینکه مدفــوع میتواند غذا و آب آشامیــدنی را آلــوده کند ، محتمل تر است . تحت شرایط طبیــعی آبهای آشامیدنی راکد تا 18 روز پس از استفاده آب توسط یک دام مسلول ، میتواند آلوده باقی بمانند . البته باید در نظر داشت که بنظر نمیرسد جریانهای آب جاری منشا مهم آلــودگی برای گاوهای موجود در گاوداریهــای مسیر باشد . نوشیدن شیر آلــوده بوسیله دامهــای جوان یکی از روشهای معمـول انتشار بیماری سل است . آلودگی داخل رحمی ( از راه جفتگیری ) و آلودگی داخل پستانی ( با استفاده از سیفونهای آلوده پستانی یا از طریق فنجانکهای آلوده ماشینهای شیردوش ) از راههایی هستند که کمتر معمول می باشند .
در دامداریهایی که دامها بطور متراکم نگهداری می شوند احتمال انتقال آ لو دگی بیشتر می باشد . در گاوهای گوشتی شدت آلودگی کمتر است که علت آن وضعیت نگهـــداری آنها می باشد . با وجود این هر گاه گاوی مبتلا به گله های گوشــتی وارد شود و چنانچه گاوهای گله از برکه های آب راکــد آب بنوشـند ( خصوصا در طی فصول خشک ) ممکن است نسبت ابتلاء در گله فوق بالا باشد . گاوهای زبو ( براهمن ) در مقایسه با گاوهای اروپائی در برابر بیماری سل مقاوم تر بوده اما در شرایط نگهداری متراکم تا 60 درصد گاوهای زبو میتوانند به بیماری مبتلا شوند .
بزها کاملاً نسبت به عامل سل گاوی حســاس بوده و چنانچه در مجاورت گلــه های گاو آلوده قرار گیرند بروز بیـــماری میتواند تا 70 درصد نیز برســد . گوسفنـــدان بعنوان دامــی مقاوم در نظـــر گرفته می شود اما تحقیقات انجام شده در نیوزلند نشان داده است که بیماری سل میتواند در گوسفندان نیز شیوع داشته باشد بطوریکه تا 5 درصد گله ها را آلوده نماید .
در اسب بیماری سل بندرت حادث شده که علــت آن می تواند به این دلیل باشــد که اسبها کمتر در معرض آلودگی به باکتری سل هستند . البته نقش مقاومت طبیعی نیز بعنوان علتی دیگر ذکر شده است .
همچنین بیماری سل ممکن است در گوزن ، آهو ، گاومیــ ، شتر ، میمـــون و سایر حیوانات یک منطقه و همچنین پرندگان حادث شود و همه حیوانات فوق میتوانند بعنوان منشا آلودگی برای گاو محسوب گردند . در کشور انگلســـتان شیوع بیماری ســـل در گور کنها گزارش شده است و این حیوانات در اپیدمیولوژی بیماری سـل در گاو نقش دارند . در نیوزلند نیز پوسومها وضعیت مشابهــی همانند گورکنهــا را داشته اند . پوســومها نسبت به مایکوباکتریوم بســـیار حساس بوده و بعنوان منشا مهم آلودگی برای گاوها می باشند .
بیماری سل در تمامی کشورهای دنیا حادث شده و خصوصـاً در گاوهــای نژاد شیری حائز اهمیت فراوان است . صرف نظر از مرگ ومیر ناشی از بیماری سل ، در حیوانات آلوده به مایکو باکتریوم بوویس 25-10 درصد از میزان تولید شیر کاهش می یابد .
بیماری سل گاوی از نقطه نظر بهداشت عمومی در جوامع انسانی نیز حائز اهمیت است . راحتی و فراوانی انتشار عامل مسبب بیمــاری سـل از حیوانات به انســان ، خصوصاً در محیطهایی که بیماری سـل گاوی تحت کنترل نمیباشد ، میتواند این بیـماری را به یک بیـماری مشترک مهم تبدیل نماید . آلودگـی به عامل سل در انسانها بواسطه نوشیـــدن شیر آلوده در بچه ها ایجاد می شود . البته انتقال آلودگـی میتواند از راه تنفسی نیز صورت میگیرد . با پاستوریزاسیون شیر خطر انتقال آلودگی میتواند تقریباً بطــور کامل از بین برود . همچنین ابتلاء به بیماری سـل در بین حیوانات باغ وحــش اهمیت بعد بهداشـت و سلامت عمومی جوامع انســانی را بیشتر می سازد .
عامل مسببه سل گاوی مایکو باکتریوم بوویس ( راسته اکتینو میستال ، خانواده مایکو باکتریاسه و جنس مایکوباکتریا ) است . باکــتری فوق در برابر حرارت ، خشـکـی واغلب ضد عفونی کننده ها مقاوم می باشد . تابش مسـتقیم نور خورشید میتواند باعث تخریــب باکتری گردد ( مگر در محیطهای مرطوب ) . مایکو باکتریوم بوویس در گرما ، رطوبت میتواند به مدت هفته ها زنده باقی بماند .
مایکو باکتریوم بوویس بطور کلی ساختمــان یک باکتــری را داراست . اما این باکتـری همانند همه مایکو باکتریومها دیواره سلولی بسیار ضخیمی دارد . عموماً یک مایکوباکتریوم در لایه سطحی خود از یک کپســـول منتشــر ، یک دیواره دو لایه ای و غشاء پلاسمائی تشکــیل شده که احتمالاً بقاء میکروب را در محیطهای نامساعد ( چه در محیط و چه در داخل سلول میزبان )حفظ میکند . اجزاء دیواره سلولی خصوصاً اسید مایکو لیک باعث حفظ رنگـــهائی نظیر کربول فوشین بوده و همچنین مقاومت باکتری در هنگام رنگ زدائی بوسیله اسیـــدهای رقیق را سبب میشوند . اگر چه باید دانست اسید فاست بودن پدیده ای نیست که محدود به مایکو باکتریومها باشــد بلکه در گونه های دیگــــری همــاننــد نوکاردیا ، کورینه باکــتریوم و رودو کوکوس نیز وجود دارد .
دیواره سلولی مایکو باکتریومها از نظر ساختمان شیمیائی ترکیبی از پپتیدو گلیکان ، آرابینو گالاکتان و اسید مایکـولیک و همــچنین لیپیدهائی همــانند مایکوزیدهـا ،
Cord . Factor و سـولفالیپیدها بوده که این اجـــزاء دیـــواره سلولــی در پاتوژنز باسیلهای سلــی نقــش دارند. ( با اینکه پاتوژنیسیته مایـکوباکتریوم توبرکولوزیس بوجــود فاکتورهــای گوناگون لیپیدی وابسته است اما تا به امروز مکانیسمی که تــوسط آن باسیلهـای سلی از فعالیت لیتیک فاگو سیتوز فرار می کنند ، شناخته نشده است . ) پپتیدو گلیکان که اسکلت دیواره سلولــی را شکل می دهــد شامــل اسیدN گلیسرول مورامیک وN استیل گلوکز آمین ( اتصال یافته بوسیله اسیدهای آمینه ) میباشد . این ساختمــان شبکه مانند ( پپتیدوگلیکان ) بوسیله آنزیم لیززوزیم شکافته شده و در بیشتر ترشحــات میزبان حضـــور پیدا میکند و در نهایت دی پپتیـــد مورامیل ( M D P ) تولید شده که فعالیت ایمونولوژیک قوی دارد . میزان جزء لیپیدی مایکو باکتریاها بالا است و احتمالاً در حدت و ایجاد واکنــش ایمونولوژیک در برابر آلودگی نقشی مستقیم بعهــده دارند . البته بعلت پیچیــدگیهــای این لیپیــدها هنــوز مفهومــی درست از نقش و ساختمــان آنها بدست نیامده است . خاصیت هیدروفوبیسیتی ( آبگریزی ) لیپیدهای موجود در دیواره سلولی ممکـن است نقشی مهم را در مقاومت دهیدراتاسیون و بقاء ارگانیسم در شرایط نامســاعد ایفاء نماید . لیپیدهای مایکوباکتریال شامل اسیدهای مایکولیک ، گلیکولیپیدها و واریته های دیگر میباشد . اسیدهای مایکولیک از اسیدهــای چرب منشـعب شده و در مایکــو باکتریوم ، نوکاردیا و کورینه باکتریوم یافت میشوند . اما وجــود اختلافــات عمده ای که در الگـــوهای این لیپیدها وجود دارد امکان ایجاد یک سیستم تشخیصی ( بشتر برای مایکو باکتریها ) را بر اساس آنالیز لیپیدها بوسیله تکنیک کروماتوگرافی لایه نازک فراهم آورده است . گلیکو لیپیدهای مایکوباکتریومها خصوصاً سولفالیپیدها احتمالاً با حدت باکتری ارتباط داشته اما این ارتباط ،‌ رابطه ای ساده نیست . ممکن است سولفالیپید ها مانع از تشـکیل لیزوزوم – فاگوزوم شده و یا لیز باکتــــری در فاگوسیتها را ممانعت کننــد . سولفــالیپیدی بنام Cord Factor ( 6 و6 دی مایکول ترهالوز ) از مایکو باکتریوم بوویس و مایکو باکتریوم توبرکولوزیس حدت دار جدا شده و اعتقاد بر این است که بطور عمــده بعنوان فاکـتور حدت بوده زیرا بروشنی دارای خــواص توکسـیک می باشد اما عاملـی مهم در ایجاد بیماری نمیباشد . از سایر لیپیدها میتوان موم D هترو ژنوس را نام برد که در مایکو باکتریوم توبرکولوزیس شامل پپتیدو گلیکــان بوده اما در مایکو باکتریوم بوویس پپتیدو گلیکان کمتری داشته و بیشتر محتوی لیپو پلی ساکارید است . فعــالیت قوی موم D مربوط به حضـــور دی پپتید مورامیل بوده و توانائی ایجاد گرانولوماس را نیز دارد .
آنتی ژنهای مایکو باکتریاها : محدوده وسیعــی از فراکشـنهای (
Fractions ) مایکوباکتریاهــا میتـوانند واکنشهای ایمنی همورال و وابسته به سلول را ایجاد کنند . فراورده های آنتی ژنیـک ( که معمـولاً بصـورت محلول می باشند ) شامــل آنتی ژنهای سیتوپلاسمـی یا ذره ای هسـتند . استانفورد ( Stanford ) بر اســاس مطالعات خود بر روی آنتی ژنهای محلول ( با استفاده از تکـنیک ایمنو دیفو زیون ) آنها را به چهــار گروه عمده تقسیم نموده است :
گروه1:آنتی ژنهائی که بطور معمول در همه گونه های مایکوباکتریوم وجود دارند .
گروه 2:آنتی ژنهائی که محدود به مایکوباکتریوم با رشد آهسته میباشند .
گروه 3:آنتی ژنهای موجود در مایکوباکتریوم با رشد سریع و نوکاردیا .
گروه 4:آنتی ژنهای ویژه در گونه های معین .
نشان داده شده است که آرابینو گالاکتان در باسیلهای سلـی ، در سایر مایکــوباکتریومها ، کورینه باکتریوم و نوکاردیا حضور داشـته و یکـی از آنتی ژنهای مشترک محسوب میشود و پپتیدوگلیکان (
C - مایکوزیدها ) فقط در کلنی های صاف مایکو باکتریا وجود دارند .

پاتوژنز:
بیماری سل در بدن در طی دو مرحله انتشار می یابد که شامل کمپلکس اولیه و انشار بعدی میباشد . کمپلکـس اولیه شامل ایجـاد جراحت در نقطه ورود میکروب و همچنین در عقـده لنفاوی موضع می باشد . معمولاً وقتی میکروب از راه تنفسی وارد میشود ایجاد جراحت در نقطه ورود معمـول است . و هنگامی که راه ورود میکروب گوارشی باشد در اینصـورت ایجاد جراحت در محل ورود میکـروب امری غیر معمـول است . اگر چه ممکن است جراحاتی در لوزه و دستگاه گوارش بوجود آید . در بیشتر مـوارد فقط جراحات قابل مشـاهده در عقـده لنفاوی مزانتریک یا صـفاقی معمــول است . پس از گذشت زمــان 8 روز از ورود باکـتری ، کانون اولیه قابل مشاهده بوجـود مــی آید . کلسیفیکاسیون جراحات در حدود دو هفته بعـد آغاذ میشود . بزودی کانون نکروتیک پیشرفته بوسیله لنفوسیتها احاطه شده و بدینترتیب دانه سلـی مشخص شکل می گــیرد . باکتری از کانون اولیه ( که در نود تا نود و پنج درصــد موارد در گاو دستگاه تنفسی است ) به عقده لنفاوی ناحیه عبور میکند که سبب ایجاد جراحتی مشابه در عقده لنفی میگردد . در گوساله هائی که با شیر آلوده به میکروب سل تغذیه میشوند احتمالاً کانون اولیه در عقده های لنفاوی مزانتریک یا حلقی ایجاد شده و جراحات کبدی عمدتاً بعنوان انتشار بعدی محسوب میشود .
انتشار بعدی از کمپلکس اولیه ممکن است سل ارزنی حاد را تشکیل داده و بدین ترتیب موجب ایجاد جراحات ندولار مجزا در اندامهای مختلف بدن گردیده و یا ممکــن است موجب بروز سل مزمن در اعضاء بدن شود . در حالت اخیر ممکن است در گیری عقده لنفی ناحیه اتفاق نیافتد . بر حسب محلی که آلودگـی موضعی می شود علائم بالینی نیز متفاوت بوده اما همیشه بیمـاری بصورت پیشرونده می باشد . البته همواره حالت توکسمـی پایدار بوجـود آمده و سبب ضعف تدریجی و لاغری و بالا خره مرگ دامها می گـردد . در گاو ، گوسفند ، اسب و بز بیماری حالت پیشـرونده داشته و در گاو بیماری سل بطور تجربی با تزریق داخل وریدی مایکــو باکتریوم توبرکولوزیس ایجاد گشته و علائم ایجــاد شده از پنمونی سلـی تحت حاد تا سل عمومی مزمن و پیش رفته بوده است .
علائم بالینی :
در برخی از گاوهــای مبتلا به سـل ارزنی ( با جراحات وسیع در بدن ) شکل ظاهـری دام عادی بوده اما لاغری تدریجی ( که البته ربطی به بیماری دیگر نداشته باشد ) جلب نظر می کند . تغییر در اشتها و دمای بدن و همچنین وضعیت موهای پوست ( زبر یا صاف است ) ، آرام شدن تدریجی دام ، درخشانی وشفافیت چشمها از علائم عمومی است که اغلب پس از زایش مشخص تر میشوند . در آلودگی ریوی سرفه مزمن به علت برونکو پنومونی ( سرفه آهسته ، کوتاه ، مرطوب که فشار گلو یا پس از فعالیت ایجاد میـشود ) وجـود داشته که در هنگام صبح و در هـوای سـرد بیشتر عارض میشود . در مراحل پیشرفته که بخش زیادی از ریه درگیر است تنگی نفس توام با افزایش تعداد و عمق تنفس وجود دارد . ابتلاء عقده لنفـی نای و مدیاستن و بزرگ شـدن آنها می تواند به ترتیب موجب دشـواری تنفسـی و جمع شدن گاز در شکمبه گردد . در بیشتر موارد سل رحمی ناشی از سل عمومی ( ورود میکرب از خون به رحم ) بوده و ممکن است در باروری دام اثرات نامطلوب داشته باشد و یا چنانچه دام بارور گردد چند ماه پس از باروری سقط جنین حادث میشود و اگر چنانچه گوساله بطور عادی بدنیا بیاید پس از مدت کوتاهی بر اثر سل عمومی تلف خواهد میگردد . در گاوهای مبتلا به سل رحمــی که بارور نمیشوند ممکــن است ترشحـات چرکی مزمن ( حاوی تعدادزیادی باسیل سل ) از بدن دام ترشح شود که این حالت نسبت به هر گونه اقدام درمانی مقاوم خواهد بود . در ورم پستان سلی بافت پستانی سفت و بزرگ شده و این حالت معمولاً از ناحیه بالائی ( بویژه در قطعـات عقبـی )شروع میشود . همچنین در آغاز شیر از نظر ظاهـری تغیری نداشته اما در مـراحل بعدی دانه های ریزی در شیر ایجـاد که پس از مدتـی رسوب میکند و مایع زلال و کهــربائی رنگ باقی میماند که پس از مدتی تنها همین مایع بجای شیر از پستان خارج می شود .

علائم کالبد گشائی :
در گاو ، گوسفند و بز جراحات مشخصی قابل مشاهـده است . ممکن است گرانولوماس سلی در عقده های لنفاوی بخصوص در عقـده های لنفاوی برونشیال و مدیاستینال و سایر اعضــاء بدن یافت شود . در ریه ها ممکن است آبسه های ارزنـی توسعه یافته و منجر به برونکـو پنومونی چرکی شود . رنگ چرک از کـرم تا نارنجی بوده و غلظت آن از کرم غلیظ تا پنیر سفت متغیر است همچنین ممکن است ندولهای کوچکــی در پرده های جنب و صفاق مشاهده شود .
در تمام جراحات موضعی سلی ایجاد یک کپسول فیبروزی تحریک شده وجود دارد که درجه کپســول دار شدن با میزان رشد جراحت تغییر مـی کند . موارد عمومـی سل با حضـور سل ارزنـی ( جراحات کوچک ، شفاف و ساچمه مانند ) در بیشتر اعضاء بدن و یا بوسیله جراحات ریوی که بخوبی کپسوله ویا پنیری نشده اند ، مشخص می شوند . وجود برونکوپنومونی یاپرخونـی در اطراف جراحات ریوی بیشتر مربوط به موارد فعال بیمـاری است . در موارد تورم پستان سلی یا متریت سلی مترشحه باید به انتشار شدید آلودگــی توجه داشت .
جراحات مزمن در بیماری سل بطور مشخص مجزا و ندولار بوده و محتوی ماده غلیظ پنیری برنگ زرد نارنجی می باشند که اغلب آهکـی شده و بوسیله یک کپســول ضخیم فیبروزی احاطه شده اند . هرچند که چنین جراحاتـی نسبت به جراحات باز به میزان کمتری احتمال آلوده نمودن محیط را دارند اما دامهای مبتلا به چنین جراحاتی از نظر اینکه میتوانند منشا آلودگی باشند ، مهم میباشند .

کنترل بیماری سل
کنترل بیماری سل در سطح گله بر پایه موارد زیر استوار است :
1-اخراج دامهای آلوده از گله : جهت انجام این کار از تست توبرکولین استفاده می شــود که در ایـران به روش تست مقایسه ای گاوها را تست سل مینمـایند . باید توجه داشت که باید تمام دامهائی که سنشان از 4 ماه میگذرد مورد آزمایش قرار گیرند و آنهائی که واکنش مثبت دارند به کشتارگاه اعزام گردند . در مورد دامهای مشکوک باید پس از گذشت 2 ماه از تست اول ، آزمایش مجددی را انجام داد و چنانـچه در مرحله دوم نیز دامی مشکوک بود به کشتارگاه اعــزام گردد . در تست اولیه باید بدقت ، آزمـایشات بالینی بر روی تمام گاوها صورت گیرد تا اطمینان حاصـل نمود که مــوارد پیشرفته بیماری که ممکــن است واکنش منفی نشان دهند ، در گله وجود ندارد .
2-رعایت مقررات بهداشتی : باید آخور و آبشخور دامها را تمیز نموده و با محلول پنج در صــد فنل و یا کرزول ضد عفونـی نمود . همچنین لازم است دامهای مشکــوک را جهت انجام آزمایش مجدد از بقیه دامها جدا نمود . باید توجه داشت که پس از اعدام دامهای مبتلا ، بیماری سل با ورود گاوهای جدید و جایگزین وارد گله نگردد . و باید گاوهـای جایگزین از گلـه هائی خریداری شوند که دارای گواهــی سلامت هستند و چنانچه چنین گله هائی وجود نداشته باشد باید گاوهای فوق را آزمایش سل نموده و بطور مجزا نگاه داشت و سپس 60 روز بعد مجدداً آنها را تست نمود . تغذیه گوساله های جایگزین با شیر عاری از میکروب سل ( پس از پاستوریزاسیون ) یا با شیر گاوهای سالم صورت گیرد . همچنین کارگران گاوداری نیز باید مورد معاینه قرار گیرند زیرا ممکن است در اثر آلودگـی به مایکو باکـتریوم توبرکولوزیس ، واکنش مثبت زود گذری در گاوهای گله ایجاد نمایند . همچنین انسان ممکــن است بعنوان منشا آلودگی مایکو باکتریوم بوویس نیز باشد .
تست توبرکولین :
امروزه در دنیا هنوز هم اساس همه طرحهای ریشکنی بیماری سل روش تست و کشتار ( و در کنار آن مراقبتهای کشتارگاهی ) است . تست توبرکولین به چندین روش انجام می شود که شامل موارد زیر است :
1-تست بین جلدی منفرد (
Single I ntradermal Test )
2-تست
Short Termal
3-تست
Stormont
4-تست مقایسه ای یا
Comparative Test در هنگام وجود بیماری ین یا واکسیناسیون بر علیه بیماری ین و یا وجود سل مرغـــی یا پوستی ( با عامل مایکـوباکتریومهای ساپروفیت ) از تست مقـایسه ای استفاده میشود . گاه بعلت وجود گونه باسیل سل انسـانی ( مایکو باکتریوم توبرکولوزیس ) در گاو ، حسـاسیتی در هنگام تست ایجاد می شود ، یعنی گاو بوسیله کارگر مسلول واکنش مثبت پیدا می کند که با آزمایش فوق نمی توان این دو نوع مایکـوباکتریوم ( بوویس و توبرکولوزیس ) را از هم تشخیص داد . در ایران اساس طرح مبارزه با سل گاوی استفاده از تست مقایسه ای بین جلدی است .
در رابطه با بیماری سل و تست توبرکولین توجه به نکات زیر مهم میباشد :
در رابطه با دامها ، منشا اصلی ایجاد آلودگی گاوهای آلوده میباشند و تمام دامهائی که در برابر تست توبرکــولین واکنش مثبت نشان میدهند توانائی انتشار بیماری به حیوانات سـالم را دارند . معمولاً حساسیت توبرکولین در دامها 6 هفته بعد از آلودگـی اولیه و در انسانها 10-2 هفته بعد از آلـودگـی ظاهر میشود . البته زمان شکل گیری و بروز پدیده حساسیت نسبت به توبرکولین در انسان و حیوان بعد از ابتلا به عفونت سلی بستگــی مستقیم به تعداد باسیلهای وارده به بدن و قدرت تکثیر آنهــا دارد ، موقعی که تعداد زیادی باسیل بیماریزا به یک بدن مستعد وارد شود ممکن است ظرف مدت 7-5 روز واکنش یاد شده مثبت شود .

بطور کلی دو گروه از گاوهای آلوده مهم هستند :
الف :گاوهای با جراحت پیشرفته بیمــاری که باسیلهـا از طریق این دسته دامهـا به نوعی با جریان هوای تنفسی ، پوست یا مجرای روده در ارتباط هستند و این دسته از گاوها انتشار دهنده های مشخص بیماری هستند و ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .
ب :گاوهــای در مـرحلـه اولیه بیمـاری قبل از اینکـه هر گـونه جراحـتی مشـاهده شود ممکــن است مایکو باکتریومهای زنده را از طریق موکوس بینی و نای دفع کنند .
واین دسته از گاوها تا6 هفته بعد از آلودگی به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان نمی دهند .

توبرکولین :
بطور کلی عصاره میکرب سل ( انسانی ، گاوی ، مرغی ) توبرکولین نام دارد. یکنوع توبر کولین بنام
P. P. D ( Purifide . Protein . Derivative ) است . P. P. D به شکل زیر تهیه میگردد :
ابتدا باسیل سـل را در محیطهای شیمیائی کشت مـی دهند و سپس محصـول بدست آمده را بوسیله بخار در اتو کلاو میکشند . در مرحله بعد حاصل را از صافیهای مخصوص عبور داده و بوسیله اسید تری کلرواستیک ته نشین مـی کنند . ماده بدست آمده را بطـور مکــرر شستشو داده و حاصـل را در محلولهای تامپون تعلیق می کنند . آنچـه بدست می آید همان
P. P. D است که در تست توبرکولین مـورد استفاده قــرار میگیرد . هر سانتیمتر مکعب توبرکولین P. P. D پستانداری محتوی 2 میلــی گرم و P. P. D مرغی حاوی 0.5 میلــی گرم پروتئین خالص است .

واکنش تست توبرکولین :
در اینجا لازم است در ابتدا مروری اجمالی بر ساختمان پوست داشته باشیم .
ساختمان پوست :
پوست از سـه لایه تشکیــل شده است که شامل اپیدرم ، درم و هـیپودرم می باشد . اپیدرم از خارج بداخل شامل طبقه شاخی ( کراتین ) ، طبقه شفاف ( ماده کراتینی دارای سلولهای پهن و فشرده فاقد هسته ) ، طبقه دانه دار ( 6-2 ردیف سلول لوزی شکل وهسته دار ) ، طبقه خاردار ( چندین ردیف سلول چندضلعی و بی قاعده وهسته دار ) ، طبقه زایشی ( شامل یک ردیف سلول استوانه ای کوتاه ) میباشد . درم از خارج بداخل شامل طبقه پردی ( شامل بافت همبند سست دارای رشته های کلاژن و الا ستیک ، سلولهای فیبروبلاست و ماکروفاژ و ماست سل ، عروق خونی و اعصاب زیاد ) و طبقه مشبک ( شامل بافت همبند سخت غیر منظم دارای رشته هـای کلاژن بیشتر و عروق خونـی کمتر ) است . هیپودرم از بافت همبندی ( دارای رشـته های الاستیـک و کلاژن و مقـادیر زیادی بافت چربی و همـچنین عــروق خونی و لنفی و اعصاب و غدد عرق ) تشکیل شده است .
تزریق توبرکولین باید در ناحیه درم ( بین جلدی ) صورت گیرد . پس از تزریق در ظرف مدت 24 تا 72 ساعت واکنش ازدیاد حساسیت تیپ تاخیری ( نوع 4 ) اتفاق مــی افتد . بدین شکل که پس از تزریق آنتی ژن (
P . P . D ) در ناحیه بین جلد ( درم ) ، T سلهــای حسـاس گــردش خـون ( در دام آلـوده ) با P . P . D تزریقی تماس یافته و نوعی واکنشهــای ایمو نو لوژیک متوالی اتفاق مـی افتد که هـجوم ( نفوذ ) لنفوسیتها و ماکــروفاژها را به محل تحریک آنتی ژنیـک به اوج خود می رساند . این هـجوم در یک دوره زمانی 24 تا 72 ساعت اتفاق می افتد . مراحل مختلف این واکنشها بشرح زیر است :
همانطور که در ساختمان پوست شرح داده شد در ناحیه درم سلولهــائی بنام ماست سـل و ماکروفاژ وجود دارد که نقش عمده ای را در تکوین واکنشهای ایمنو لو ژیک ایفاء می کنند بدین ترتیب که پــس از تزریق
P . P . D در ناحیه درم ، ماست سلهای موجود در اطراف محل تزریق ، دانه های متاکرومیزیا ( موکــوپلی- ساکاریدهای سولفاته بصورت هپارین ، هیستامین و در برخی حیوانات سروتونین ) خود را آزاد کرده و در نتیجه باعث انبساط عــروق و افـزایش نفـوذ پذیری آنها می شـوند و در نهایت این عمــل باعث می شود تعدادبیشتری T سل از عروق بطرف محل تزریق مهاجرت کنند . همچنین قرمزی و تورم سفت و سخت در محل تزریق ایجاد می شود . این عمل 24 تا 48 ساعت بعد از تزریق اتفاق می افتد .
همچنین پس از تزریق
P . P . D در ناحیه درم ، آنتی ژن تحت تاثیر پدیده فاگو سیتوز ( بیگانه خواری ) ماکروفاژها قرار می گیرد و توسط این سلولها هضم وتخریب می شوند . جهت انجام این عمل ماکروفاژ در مجاورت آنتی ژن قرار گرفته و به آن می چسبد . چسبیدن بطــور مستقیم یا غیـــر مستقیم یعنی با دخـالت گــیرنده یا رسپتورهای عامل کمپلـمان و آنتی بادی انجام می گیرد . به این ترتیب که عامل مکمل و پادتن ( I Gg ) موجود در محیــط ، سطح آنتـی ژن را می پوشانـند و در این حالت توسـط رسپتورهای عامـل کمپلمان و آنتــی بادی گــرفتار می شوند . سپس با پدیده آندو سیتوز ، آنتی ژن در داخل فاگــو زوم بدام می افتد . در مرحله بعد کیسه های لیزوزومی اطراف فاگو زوم را گرفته و غشائی ( Fusion ) بین فاگو زوم و لیزوزوم ایجاد شده تا فاگــو لیزوزوم شکـل گیرد . به این ترتیب آنزیمهـا بر روی آنتی ژن ( یا باکتری ) ریخته شده و آن را متلاشی می کنند 0
علاوه بر این ماکروفاژها اولین مرحله از شناخت آنتی ژن را به عهده داشته و بعد از مراحـل دیگر پاسخ ایمنی شکل می گیرد . به این ترتیب که ماکــروفاژها آنتی ژن را با تمـاس مستقیم به لنفوسیتهـای
T عرضه می کنند و پس از آن همه فعالیتها مستقیماً توسط این سلولها شروع می شود . جهت عرضه آنتـی ژن توسط ماکــروفاژ ابتدا آنتی ژن توسط ماکــروفاژ بلع شده ( قبلاً در این ارتباط توضیح داده شـده است ) و سپس ماکروفاژ آن را خرد می کند و بخشی از این آنتی ژن را که شامل 12-6 اسید آمینه است در جایگاهی بنام شکاف ( Cleft ) در ملکول MHC جای داده و ماکروفاژ در تماس مستقیم با T . cell قرار می گـیرد . به این ترتیب ماکروفاژ آنتی ژن را به T . cell عرضه می کند . از طرف دیگر در سطح لنفوسیتهای T نیز گیرنده های زیادی وجـود دارد که یک نوع آن بنام T . C . R ( T . Cell . Receptor ) ، قادر به اتصال با آنتــی ژن عرضه شده است . T . C . R گلیکــو پروتئینــی با وزن ملــکــولی 50-40 هــزار دالــتون و از خانــواده ایمنوگلبولینها است و از دو زنجیره ( بتا ، آلفا یا گاما، دلتا ) تشکیل شده و دارای دو بخش Constant یا ثابت ( C ) و Variable ( V ) یا متغیر می باشد . اما T . C . R خــود در کنار ملکـولی بنام CD3 ( که در سطــح T . Cell است ) و به کمک M . H . C می تواند آنتی ژن را بشناسد . بنابر این در مجموع وقتی MHC/Ag به CD3/TCR متصل شود ابتدا آنزیمــی در غشاء بنام فسفـو دی استراز فعال می شــود . فعال شدن این آنزیم باعث می شود فسفاتیدیل اینوزیتول دی فسفات تحـریک شود و به دو مجمـوعه بنام دی آسیل گلیسـرول و اینوزیتول تری فسفـات ( به اینوزیتول دی و بعد اینوزیتول مـنو فسفـات تبدیل شـود ) تبدیل مـی شـود فسفاتیدیل اینوزیتول باعث می شود معبر ( یونوفر ) Ca ++ در داخل غشاء باز شـــود و دیگر اینکه کلسیـم موجـود در رتیکـولو آندوپلاسمیک را آزاد مـی کند . دی آسیل گلیسرول آنزیم پروتئیــن کیناز C را فعـال می کند که باعث افزایش ورود کلسیم درداخل سیتوپلاسم می شود . افزایش میزان Ca ++ باعث فعال شدن گروهی از پروتئینها می گردد که امکـان نسخه برداری ( Transcription ) از روی گروهی از ژنها ( از جملـه ژن گاما ، انترفرون ، اینترلوکینها و … ) را فراهم مـی آورد و بدینترتیب مـواد نامبرده فوق تولید مـی شوند . هر یک از این واسطه های تولید شده به نوبه خـود وارد عمل شده و بدین ترتیب باعث هجوم لنفوسیتها و ماکرو فاژها به محل تزریق می شوند . تماس سیستم ایمنی با آنتی ژن باعث می شود آزاد شدن این فراورده های حلال ادامه یابد


 
شاهنامه
ساعت ۸:٤٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۳٠ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

شاهنامه فردوسی

 

بزرگی دهم هر که کهتر بود

-نیازارم ان را که مهتر بود

–که برکس نماند همی روز بخت

–نه گنج و نه دیهیم شاهی نه تخت-

همی نام جاوید باید نه کام

– بینداز کام و برافراز نام

–زنامست تا جاودان زنده مرد

-که مرده بود کالبد زیر گرد .


 
بیماری شاربن که درسایت اداره کل دامپزشکی اذربایجانغربی امده است
ساعت ۱:٠٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

بیماری شاربن

 
دکتر قهرمانی
 

 سیاه زخم (Anthrax  ،Charbon)  یکی از بیماریهای عفونی حیوانات است که بوسیله باسیل گرم مثبت مولد اسپوری بنام باسیلوس آنتراسیس BACILLUS ANTHRACIS ایجاد می شود و در انسان در اثرتماس با حیوانات آلوده، یا فراورده های آنها نظیر پشم، مو، پوست، استخوان، سفیداب ، استنشاق افشانه های آلوده در کارخانجات پشم ریسی و خوردن مواد آلوده، ایجاد می شود

اسامی بیماری = شاربن – انتراکس – سیاه زخم – تب طحال – بیماری کارگران کارخانجات تهیه و تولید پشم

 عامل بیماری

باسیلوس آنتراسیس، باسیل هوازی غیرمتحرک مولد اسپوری است که متعلق به خانواده باسیلاسه ها        (Bacillaceae) می باشد و به دو شکل رویشی  (Vegetative) و اسپور، وجود دارد .

اختلاف قابل توجهی بین مقاومت اشکال رویشی و اسپور باسیل سیاه زخم، وجود دارد به طوری که اشکال رویشی این باکتری در مقابل حرارت و مواد شیمیائی، مقاومت چندانی ندارند و در دمای 55 درجه سانتیگراد در عرض یک ساعت، حیات خود را از دست می دهند.

در صورتی که لاشه حیوان مبتلا به سیاه زخم، در گرمای تابستان و دمای حدود 30 -  28 درجه سانتیگراد، به حال خود رها شود در عرض 80 ساعت کلیه باسیل های سیاه زخم موجود در آن از بین خواهند رفت ولی اگر در دمای 10 -  5 درجه سانتی گراد قرار گیرد فعالیت ارگانیسم های تجزیه کننده، متوقف می گردد و اشکال رویشی باسیل سیاه زخم را تا 4 -  3 هفته بعد نیز میتوان در لاشه حیوان، یافت نمود.

اسپورهای باسیل سیاه زخم، معمولا در حرارت 150 درجه سانتیگراد در عرض یکساعت از بین خواهند رفت و بطورکلی حرارت مرطوب از تاثیر بیشتری برخوردار است. به طوری که جوشاندن به مدت 15 دقیقه به حیات آنها خاتمه میدهد. اسپورها در محیط  های بسیار سرد، مقاومت زیادی از خود نشان میدهند و طی مطالعه ای در دمای منهای پنج تا منهای 75 درجه سانتیگراد، به مدت چندین سال زنده مانده و گاهی در لام رنگ آمیزی شده آزمایشگاه تا سال ها بعد به بقای خود ادامه میدهند.

اسپورهای خشک باسیل سیاه زخم، به مدت چندین سال، زنده میمانند و در مزارع از فصلی به فصل دیگر زنده مانده تا سال ها بعد باعث ایجاد بیماری و مرگ در حیواناتی که درآن محیط  به چرا می پردازند، میگردند.

دوره کمون بیماری شاربن

در نوع پوستی، حدود 10ـ3 روز و در نوع گوارشی و استنشاقی،   7-1 روز است .

این بیماری ممکن است بصورت سیاه زخم پوستی، گوارشی، ریوی و ندرتا مننژیت، تظاهر نماید ولی شایع ترین چهره بالینی آنرا سیاه زخم پوستی، تشکیل میدهد.

سیاه زخم پوستی، به دنبال پشت سر گذاشتن دوره کمون 10 -  3 روزه، بصورت پاپول کوچکی در محل ورود باسیل، به پوست، تظاهر مینماید و پس از گذشت چند روز به وزیکول، تبدیل میگردد و اطراف آنرا قرمزی و ادم مختصری فرا می گیرد. سپس در عرض چند روز ناحیه خونریزی دهنده سیاه رنگی در بخش مرکزی وزیکول، ظاهر می شود و با تخلیه مایع وزیکول، اولسر فرورفته با حدود مشخصی که در وسط  آن اسکار سیاه رنگی به چشم        می خوردبوجود می آید و در عرض 3 -  1 هفته از موضع، جدا می شود.

 


 


 

سیاه زخم جلدی روستای ممکان ارومیه در استان اذربایجانغربی امرداد 1386

سیاه زخم گوارشی با درد شدید شکم همراه با تب و علائم سپتی سمی، حادث می شود. این بیماری معمولا بعد از مصرف گوشت آلوده خام یا با پخت ناکافی عارض می گردد و دوره کمون آن در حدود 7ـ1 روز می باشد.

سیاه زخم استنشاقی کشنده ترین شکل بالینی این بیماری به حساب می آید.

 وضعیت جهانی و منطقه ای بیماری

سیاه زخم، انتشار جهانی دارد در کشورهائی که زندگی مردم، بیشتر از طریق کشاورزی و دامپروری غیرمکانیزه، می گذرد شیوع بیماری، بیشتر در رابطه با این مشاغل، بوده و موارد صنعتی، به مراتب کمتر دیده می شود

 وضعیت بیماری در ایران

 سیاه زخم همه گیر و بومی در حیوانات از سال ها قبل، جزو معضلات مهم کشاورزی و دامپروری ایران بوده است  ضمنا سیاه زخم انسانی، در بسیاری ازمناطق ایران دیده می شود

 تاثیرسن، جنس، شغل و موقعیت اجتماعی

نظربه اینکه در روستاهای ایران، زن و مرد، در کنار یکدیگر به فعالیت های کشاورزی و دامپروری، اشتغال دارند تفاوت چندانی در توزیع جنسی بیماری، بچشم نمی خورد ولی در شهرها که موارد زیادی از بیماری، در اثر مصرف سفیداب، ایجاد می شود و از طرفی سفیداب را بیشتر، خانمها مورد استفاده قرار میدهند نوع پوستی بیماری، در زنان، شایع تر می باشد. ضمنا با توجه باینکه این بیماری، بیشتر در رابطه با شغل، عارض می شود شیوع آن در اطفال کمتر از بزرگسالان است. موارد کشاورزی، در اثر تماس با حیوانات آلوده نظیر گاو، گوسفند، بز، اسب و خوک و یا فضولات و فراورده های آنها عارض می گردد.

 موارد صنعتی بیماری، در اثر تماس با نخ، مو و پشم و البسه آلوده، ایجاد می شود

این بیماری از فردی به فرد دیگر، انتقال نمی یابد

راه های انتقال سیاه زخم، عبارتست از:

1 ) تماس مستقیم با حیوانات آلوده.

2 ) تماس با پشم، مو، پوست، استخوان – فرجه های ریش تراشی – کلید های پیانوی ساخته شده از عاج فیل – برس سر – مسواک دندان – طبل ساخته از پوست بز  قالیچه ها  –  تصاویر دیواری تهیه شده از موی بز عروسکهای اسباب بازی – کیف های چرمی – صندلی چرمی  و سایر فراورده های آلوده.

3 ) استنشاق افشانه های آلوده.

4 ) خوردن گوشت و سایر مواد آلوده به باسیل شاربن.

5 ) بوسیله حشرات، در اثر گزش و انتقال خون آلوده به سایرحیوانات و انسان.

حیوانی که به علت ابتلاء به سیاه زخم، جان خود را از دست می دهد باسیل سیاه زخم را از طریق بزاق، ادرار و مدفوع و نیز بوسیله ترشحات خونی حفرات مختلف بدن و لاشه خود به فراوانی، در محیط  اطراف، پخش می نماید و موجب آلودگی محیط، می گردد. ضمنا باسیل سیاه زخم به آسانی در علوفه مختلف، انباشته می شود و موجبات آلودگی بعدی حیوانات را فراهم  می نماید ولی مستقیما از حیوانی به حیوان دیگر، منتقل نمی شود.

گوشت حیوانات مبتلا حاوی تعداد کثیری باسیل سیاه زخم است ومیتواند باعث ایجاد سیاه زخم گوارشی در انسان بشود. این بیماری از طریق کاردی که با گوشت حیوانات مبتلا به سیاه زخم، تماس یافته باشد نیز منتقل می شود. لازم به تاکیداست که تمامی قسمت های بدن حیوانی که به علت سیاه زخم، تلف می شود ممکن است آلوده به اسپور سیاه زخم باشد و لذا احتمال انتقال اسپورها از طریق پشم، مو، استخوان و سایر نسوج این حیوانات، به مناطق دوردست، وجود دارد سیاه زخم استنشاقی، به دنبال استنشاق دود کارخانجات چرم سازی، نیز گزارش شده است

 سیاه زخم، در حیوانات

بیماری شاربن در حیوانات به فرمهای فوق حاد در نشخوارکنندگان حاد در نشخوارکنندگان و اسب تحت حاد و مزمن در سگ و گربه دیده می شود

 در فرم فوق حاد دوره بیماری چند ساعت تب 42 درجه سانتیگراد لرزش عضلانی تنگی نفس پرخونی مخاطات و مرگ دیده میشود ترشح خون از منافذ طبیعی بدن مقعد واژن بینی دهان چشم ها گوشها نفخ سریع لاشه جمود نعشی ناقص چون باکتری توکسین ازاد می کند پس خون منعقد نمی شود طحال اسفنجی و لجنی مثل مربای شاه توت

در فرم حاد دوره بیماری 48 ساعت در گاو پرخونی و خونریزی پرده های مخاطی مشهود است ادم ( خیز) زبان تورم همراه با خیز در طول ناحیه گلو جناغ سینه پرینه و پهلوها ممکن است دیده شود .

نمونه برداری از : ترشحات خونابه ای – گوش کامل – چند قطره خون از رگ گردن – یک تکه از طحال تازه – ادرار – لشک چشم – مغز – هرعضوی که غیر طبیعی بنظر برسد انجام گرفته و همراه با یخ به ازمایشگاه ارسال می شود .

تشخیص افتراقی : بیماری را در دام ها باید از شاربن علامتی – سیاه مرض – انتروتوکسمی و برق گرفتگی تشخیص داد .

 

پیشگیری و کنترل بیماری شاربن

1-    عدم کالبد گشایی حیوانات مشکوک

2-    معدوم کردن مبتلایان

3-    مایه کوبی

4-    ضد عفونی جایگاه با سود و کرزول

5-    ضدعفونی پشم با کربنات سدیم – فرمالدیئد

6-    ضدعفونی پودر استخوان با حرارت 115 درجه سانتیگراد بمدت 3 ساعت

درمان شاربن در انسان و حیوانات

پنی سیلین – تتراسایکلین – کلر تتراسیکلین – اکسی تتراسیکلین – اریترومایسین در دام ها

در انسان وریدی امپی سیلین و سفالوسپورین به همراه سفالوسپورین خوراکی

 

 


 
تشخیص ابستنی گاو
ساعت ٧:٥٠ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

تشخیص ابستنی در ماده گاو

ماه اول

جسم زرد روی تخمدان قرار دارد

یک شاخ رحم اندکی بزرگتر از شاخ دیگر است

کیسه آمنیون ممکن است لمس شود

شریان رحمی تغییر قابل ملاحضه ای نکرده است

مایعات مخاطی مهبل غلیظ و چسبناک است

 

ماه دوم

شاخ آبستن رحم بزرگتر شده است

جسم زرد بزرگ روی تخمدان است

ضربان نبض شریان رحم اندکی قوی تر است

کیسه آمنیون به اندازه یک تخم مرغ کوچک است

مایعات مخاطی مهبل غلیظ است

در دهانه عنق رحم مواد غلیظی وجود دارد Cervical seal

 

ماه سوم

رحم بزرگ شده و به داخل حفره شکم کشیده می شود

 با انگشتان می توان جنین را لمس کرد

شریان رحمی بزرگ و ضربان آن از شریان رحم غیر آبستن کاملا متمایز است

جنین ده تا سیزده سانتیمتر طول دارد

 

ماه چهارم

رحم تقریبا از ناحیه لگن خارج شده است

شاخ آبستن به راحتی قابل لمس است

ضربان نبض شریان رحمی قوی است

قطر کارانکول های دیواره رحم حدود 5/2 سانتیمتر است

طول جنین 20 – 25 سانتیمتر است

وزن جنین 5/1 تا 2 kgاست ( در هولشتاین )

 

ماه پنجم

عنق رحم در ناحیه لبه استخوان لگن قرار دارد

رحم کاملا از لگن به طرف پایین حفره شکم افتاده است

کارانکول ها بزرگ و به آسانی قابل لمس هستند

شریان رحم در حدود 2/1 سانتیمتر قطر دارد و نبض ان قوی است

جنین هنوز قابل لمس است

طول جنین 31 تا 36 سانتیمتر است

وزن جنین حدود 3 کیلوگرم است

 

 

ماه ششم

جنین در کف حفره شکم قرار دارد و ممکن است از دسترس خارج باشد

رحم بزرگ و کارانکول های ان قابل لمس است

شریان های رحم بزرگتر و ضربان ان قوی تر احساس میشود

 

ماه هفتم

جنین کاملا خارج از دسترس است

کارانکول ها بزرگ و قابل لمس می باشند

قطر شریان میانی رحم 8/3 سانتیمتر است

ضربان شریان رحمی را با لمس هر نقطه از بافت رحم می توان احساس نمود

طول جنین حدود 61 سانتیمتر است

وزن جنین در نژاد هولشتاین 18 کیلوگرم است

موها شروع به رشد کرده اند

 

ماه هشتم

جنین دوباره قابل لمس می شود

میتوان سر – پاها و دم جنین را لمس کرد

طول جنین حدود 68 – 66 سانتیمتر است

وزن جنین در حدودkg 34-32 است

ضربان نبض شریان های رحم در شاخ های آبستن و غیر آبستن بسیار شدید است

غدد پستانی بزرگ و متورم است

لب های فرج اندکی متورم میشود که ممکن است محسوس باشد

 

ماه نهم

جنین کاملا مشهود و به اسانی قابل لمس است

سطح بدن جنین کاملا از مو پوشیده شده است

دندان های جنین تشکیل شده است

سم ها بطور مشخص تشکیل شده است

لب های فرج متورم است

گاهی اوقات ترشحات مخاطی از فرج خارج می شود

غدد پستانی بزرگ و خیز دار است

وزن جنین در گاوهای نژاد هولشتاین kg41-36 است

 

 


 
جابجایی شیردان
ساعت ٧:٤٩ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

جابجائی شیردان:
جابجائی شیردان به حالتی اطلاق می گردد که شیردان ( معده حقیقی) از وضعیت طبیعی خود به سمت چپ یا راست منحرف گردد. وضعیت طبیعی شیردان نزدیک به کف شکم متمایل به راست است در حدود 80- 90 % از جابجائی های شیردان بطرف چپ می باشد, جابجائی شیردان از محل طبیعی خود بطرف زیر شکمبه و به سمت چپ دیواره حفره شکمبه موجب گیر کردن شیردان شده و در اثر فشار وارده از سوی محتویات شیردان بیشتر جابجا می گردد و مملو از گاز شده و نفخ می کند حدوداً 90 % جابجایی های شیردان در طول 6 هفته بعد از زایمان روی می دهد.
علایم جابجایی شیردان:
-
عدم تغذیه
-
کاهش تولید شیر
-
خمیدگی پشت
-
کاهش میزان مدفوع یا اسهال ملایم در روزهای اول و مدفوع با رنگ تیره و بد بو
علل جابجایی شیردان:
-
جابجایی شیردان می تواند در اثر فشار وارده توسط جنین به دستگاه گوارش در طول زایمان اتفاق بیفتد.
-
عوامل مستعد کنده شامل تب شیر, سندرم کبد چرب و ورم پستان
-
عوامل تضعیف کننده انقباضات ماهیچه ایی و تجمع گاز در روده در اثر جیره های با سطوح غلات بالا.
درمان:
-
غلتاندن گاو به حالت پشت در موارد خفیف
-
جراحی که معمولاً مقرون به صرفه نیست
پیشگیری:
-
مورد توجه قرار دادن برنامه های غذایی قبل اززایمان و تغذیه با خوراک های حجیم در جیره گاوهای خشک
-
تغییر تدریجی جیره مرحله خشکی به جیره مرحله شیرواری


 
احترام به مشتری
ساعت ٧:٤۸ ‎ق.ظ روز شنبه ٢٥ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

احترام به مشتری یا بازگشت برکت

طبیعی

 و بدیهی

است که فروشندگان و عرضه کنندگان اجناس نان خرید مشتریان را میخورند واگر مشتری از جنسی و کالایی استقبال نکند ان کالا به فروش نخواهد رفت برکت سفره فروشنده ناشی از اراده مشتریست چرا بعضی از فروشندگان هوای مشتریان را ندارند و به انان احترام نمیگذارند

-         وقتی که منشی یک پزشک میتواند نوبت نزدیکتری به مریض بدهد چرا برای بازار گرمی نوبت دیرتری میدهد

-         وقتی میتوان میوه فروخته شده را میوه فروش در کیسه پلاستیکی با دوامتری بگذارد چرا انها را در پلاستیکهای ضایعات میگذارد که چند قدم انورتر کیسه پاره و میوه ولو میشود

-         وقتی میتوان بعنوان گارسن غذاخوری یا قنادی موها را با کلاه پوشاند تا در مواد غذایی نریزد چرا محصول زیر دست شما باید دارای موی سر باشد

-         وقتی میتوان کیسه های شیر پاستوریزه را در ویترین یا سبد قرار داد چرا انها را در جلو مغازه روی هم تلمبار میکنند گیرم که خواهان داشته باشد

-         وقتی سلمانی قرار است موهای مشتری را بشورد چرا کامل نمیشورد و در حد رفع تکلیف این کار را میکند گیرم که مشتری سرش پایین باشد و خودش نبیند

-         وقتی میتوان از مستاجر کرایه ماهانه کمتری گرفت چرا اینکار را نکنیم .

-         اگر راننده تاکسی هستیم چرا به ارامی مسافر را به مقصد نمیرسانیم اگر در طول روز با این عجله رانندگی کنیم جمعا کرایه دوسه مسیر را ممکن است بیشتر درامد داشته باشیم ولی ایا به فشاری که به مغزمان می اید فکر کرده ایم .

-         اگر معلم هستیم و میتوانیم در کلاس اموزشگاه دولتی خوب درس بدهیم چرا باید دانش اموزان را به کلاسهای خصوصی هدایت کنیم .

-         برکت را به سفره خود برگردانیم


 
وصلت نامه
ساعت ۱۱:۳٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

ابتدای دیوان وصلت نامه شیخ فرید الدین عطار نیشابوری

 

 

ابتدا کردم بنام کردگارخالق

 هفت و شش و پنج و چهار

آن خداوندی که هستی ذات اوست

هر دو عالم مصحف آیات اوست

آن خداوندی که آدم را ز خاک

آفرید و داد او را جان پاک

بعد از آنش گفت بحر جود باش

چون ملایک ساجد و مسجود باش

 خالق اعظم که آدم را ز بود

 هر یکی را در لباسی وا نمود

 عرش را بر یاد او بنیاد کرد

 خاکیان را عمر او بر باد کرد

شمس را همچون چراغی ساز داد

  تا شود روشن بنورش این بلاد

 بر نجوم و بر بروج آمد پدید

  با عبور و هم عروج آمد پدید

اولیا را دامن پر زر نمود

انبیا را در ره کل سر نمود

 

        

 


 
نوبت عاشقی
ساعت ۱۱:۳٥ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

گفتم اهن دلی کنم چندی

ندهم دل به هیچ دلبندی

سعدیا دور نیکنامی رفت

نوبت عاشقی است یک چندی


 
نامه رابعه
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

رابعه

نامه رابعه به  بکتاش به روایت  عطار نیشابوری

 

الا ای غایب حاضر کجائی

به پیش من نه ای آخر کجائی

بیا و چشم و دل را میهمان کن

وگرنه تیغ گیر و قصد جان کن

دلم بردی و گر بودی هزارم

نبودی جز فشاندن بر تو کارم

زتو یک لحظه دل زان برنگیرم

که من هرگز دل از جان برنگیرم

اگر آئی به دستم باز رستم

و گرنه می روم هر جا که هستم

به هر انگشت درگیرم چراغی

ترا می جویم از هر دشت و باغی

- اگر پیشم چو شمع آئی پدیدار

و گرنه چون چراغم مرده انگار


 
نامه رابعه
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

رابعه

نامه رابعه به  بکتاش به روایت  عطار نیشابوری

 

الا ای غایب حاضر کجائی

به پیش من نه ای آخر کجائی

بیا و چشم و دل را میهمان کن

وگرنه تیغ گیر و قصد جان کن

دلم بردی و گر بودی هزارم

نبودی جز فشاندن بر تو کارم

زتو یک لحظه دل زان برنگیرم

که من هرگز دل از جان برنگیرم

اگر آئی به دستم باز رستم

و گرنه می روم هر جا که هستم

به هر انگشت درگیرم چراغی

ترا می جویم از هر دشت و باغی

- اگر پیشم چو شمع آئی پدیدار

و گرنه چون چراغم مرده انگار


 
نامه رابعه
ساعت ۱۱:۳۳ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

رابعه

نامه رابعه به  بکتاش به روایت  عطار نیشابوری

 

الا ای غایب حاضر کجائی

به پیش من نه ای آخر کجائی

بیا و چشم و دل را میهمان کن

وگرنه تیغ گیر و قصد جان کن

دلم بردی و گر بودی هزارم

نبودی جز فشاندن بر تو کارم

زتو یک لحظه دل زان برنگیرم

که من هرگز دل از جان برنگیرم

اگر آئی به دستم باز رستم

و گرنه می روم هر جا که هستم

به هر انگشت درگیرم چراغی

ترا می جویم از هر دشت و باغی

- اگر پیشم چو شمع آئی پدیدار

و گرنه چون چراغم مرده انگار


 
شیر پنیر رب امپول
ساعت ۱۱:۳٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٢۳ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

با اجازه ! ببخشید !!

یکبار به ضرورتی میبایست هر روز یک لیوان شیر بخورم از بقالی محله که حالا اسمش سوپر مارکت شده حالا همه بقالیها سوپرمارکت شده اند . سه عدد شیر سه گوش خریدم از ان شیرهایی که میگویند استرلیزه است . به خانه بردم . یک عدد را در قابلمه تخلیه کردم تا بجوشد جوشید و برید . تعجب نکردم به ریئس بهداری شهر زنگ زدم و دوعدد شیر باقی مانده را برایشان فرستادم که فرموده بودند به استان میفرستم تا ازمایش شود فرستاده بود چون بعد از حدود یک هفته نامه ای برایم امد به این متن که فلانی نمونه های شیر ارسالی در ازمایشگاه استان ازمایش سالم بود لطفا مبلغ .... ریال بابت هزینه انجام ازمایشات به حساب شماره .... واریز و فیش انرا ارسال نمایند . به ریئس بهداری زنگ زدم و گفتم که من در واقع کار نمونه برداری را برای کارمندان شما انجام داده ام گفتند شما ببخشید . گوشی را گذاشتم و بخشیدم .

 

سه روز پیش یک عدد پنیر سفید ایرانی و یک عدد پنیر خامه ای محصول پگاه اصفهان خریدم از یک سوپر مارکتی که دو یخچال بزرگ خوب بزرگ دارد . پنیر سفید ایرانی را باز کرده و خوردیم جای شما خالی . پنیر خامه ای را بازکردم روی ان یک لایه کامل کپک سبز رنگ و زیر ان پنیر بود . به سوپر مارکت مراجعه و با احترام تقدیم کردم و بلاعوض انرا نگرفتم ولی در پاسخ درخواست ایشان که گفت ببخش گفتم بخشیدم .

 

سالهای دور رب گوجه فرنگی را در منزل درست میکردند چند سالیست که از بیرون میخریم مدتی پیش یک کارتن رب شیشه ای از بیرون خریدم یکی از شیشه ها را بازکردم یک لایه سبز دیدم کل کارتن را پس بردم فروشنده انها را پس گرفته و گفت ببخشید بخشیدم .

 

مدتهابود مریضی را از شهرستان به مرکز استان برای ویزیت دکتر می اوردم و هر بار هم بیشتر از ویزیت دکتر به منشی پول میدادم تا مارا تا اخر وقت در مطب نکارد اخرین بار که مریض را بردم چون به مرکز منتقل شده بودم و باکی از ماندن تا دیر وقت نداشتم فقط ویزیت دکتر رادادم و ویزیت منشی را ندادم و گفتم ببخشید . حالا نمیدانم منشی بخشیده یا نه .

مدتی پیش در بیمارستان بستری بودم میبایست امپولی را هر 6 ساعت یکبار وریدی پرستار تزریق کند یکبار با دوساعت تاخیر امد . گفت ببخشید بخشیدم

 


 
انسان درخت اب سنگ
ساعت ۱٠:٥٩ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ٢٢ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

انسان      آب   درخت    سنگ

انسان مانند آب است

پاره ای انسانها مانند جویند بسیار کم عمق و کم ظرفیت کافیست مراجعینی داشته باشند فوری خودشان را گم میکنند جوی اب هم کافیست دستی واردش شود فوری گل الود میشود . یا سنگی در آن بیفتد تکان شدید میخورد ولی ادمهای بزرگ که مانند اقیانوس و دریایند اینگونه نیستند بجای دست انسان اگر جمعیتی هم واردشان شود تکان چندانی نمیخورند

بکوشیم دریا باشیم اگر اقیانوس نمیتوانیم باشیم

جوی بودن خیلی بد است زود میگندد چرا بعضی فوری خودشان را گم میکنند

در مال

در مقام

در پست

در ماشین

ادم خود را در گور گم کند ابرومندانتر است از اینکه در مال – مقام – پست و ماشین گم کند ..

انسان مانند درخت است

پاره ای ادمها مانند نهالند

با کمترین بادی تکان شدیدی میخورند این باد ممکن است ناشی از دو خط ابلاغ اداری باشد یا دو صفر در مبلغ چک بانکی یا مدل ماشین

تعدادی هم مانند درخت تنومندیهستند که هیچ توفان و زلزله ای انرا تکان نمیدهد این تکان ممکن است مال مقام باشد یا خرید ویلا یا باغ

بکوشیم درخت تنومندی باشیم

انسان مانند خاک است

پاره ای مانند شنهایی ریزند با کمترین نسیم به هوا میروند

پاره ای هم مانند سنگند با طوفان هم تکان نمیخورند


 
مولوی
ساعت ٢:٠٠ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢۱ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

تعلیم و تربیت و مولوی

 

سنگ را صدسال گویی لعل شو

کهنه را صد بار گویی باش نو

خاک را گویی که نور محض شو

اب را گویی عسل شو یا که شیر

نار را گویی که نور محض شو

پشه را گویی که سوی باد رو

قلب را گویی که زر پاک شو

یا که اکسیری شو و چالاک شو

هیچ از ان اوصاف دیگرگون شوند ؟

اب کی گردد عسل ای ارجمند ؟

 

 


 
پستان
ساعت ۸:٠۱ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ٢۱ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

غدد پستانی از صفات متمایز کننده پستانداران است که در هر دو جنس نر و ماده موجود است ولی تنها در جنس ماده به رشد و تکامل نهایی خود می رسند انها معمولا به تعداد زوج در نواحی سینه ای شکمی و مغابنی بسته به نوع حیوان موجودند . مثلا در سگ و گربه چندین زوج پستان در این نواحی موجودند ولی در نشخوارکنندگان و اسب غدد پستانی در ناحیه مغابنی یا تحت عانه ای وجود دارند .

پستان در دامهایی از نوع گاو از چهارغده تشکیل شده که روی هم رفته udder نامیده می شوند هر غده بشکل بادامی بوده و دارای یک قاعده یک راس و دو سطح جانبی پهن است .

چهار سرپستانک یا تیت Teat بطول 7-8 سانتیمتر موجودند که از نظر شکل ظاهری پستان را به 4 کارتیه quarterتقسیم می کنند مجاری هر غده جدا از یکدیگر هستند هر تیت دارای یک مجرا بنام lactiferous duct است که در قسمت بالایی متسع شده و ایجاد milk cistern را نموده است

در داخل تیت فضایی بنام teat cistern موجود است مابین teat cisternو milk cisternیک حلقه جداکننده بنام cricoid fold وجود دارد مجرای خروجی تیت توسط یک اسفنگتر از جنس عضلات صاف محافظت می گردد

پستان را با اب گرم بشویید

با پارچه تمیز اغشته به ماده ضد عفونی انرا پاک کنید

با پارچه تمیز خشک کنید

مجرای مورد ازمایش را با تنتورید یا الکل 70درصد اغشته و بگذارید خشک شود

لوله ویا بطریهای استریل را برچسب بزنید راست جلو – راست عقب – چپ عقب – چپ جلو

نمونه را مستقیما از موضع مورد ازمایش در بطری جمع اوری کنید و سریعا مورد ازمایش قرار دهید

اگر ازمایشات به تعویق افتاد شیر را در یخچال نگهداری کنید

حداقل شیر لازم برای ازمایشات 5 سی سی است

 

 


 
زند و هومن یسن
ساعت ۸:۱۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

زند و هومن یسن به مسئلهء رجعت و ظهور در آیین زرتشت می پرازد، مندرجات این کتاب از منتخبات و یا دستچینی از نسک های گوناگون می باشد.( محتمل است که زند و هومن مأخوذ از هفتمین فرگردستوگرنسک باشد که خلاصۀ آن در هشتمین فصل دینکرد-9 وجود دارد. به موجب دینکرد هشتم(15-14/7)همین موضوع در قسمت سپندنسک اوستای بزرگ مطرح شده است.بعید نیست که نویسنده از هر دو متن استفاده کرده است.) سی سال پیش از پایان هزاره زرتشت، دختر جوانی در دریاچه فرزدان(هامون) به آب تنی می پردازد و از نطفه زرتشت، که در آنجا به دست 99999فروهر اشو نگهداری می شود، آبستن می گردد. بدین ترتیب هزاره هوشیدر فرا می رسد؛ بعد هزاره هوشیدر ماه و سرآخر کارجهان هزاره سوشیانس یا روز تن پسین (رستاخیز) فرا می رسد. کتاب شامل سه قسمت است: بخش نخست:ترجمه متن زند و هومن یسن می باشد( شامل نه قسمت و متن داریش ( یاوه سرایی) اهریمن با دیوان). بخش دوم: متن پهلوی زندئی و هومن یسن. بخش سوم: یادگار جاماسپ یا جاماسپ نامه است( جاماسپ نامه کتابی است که در آن گستاسپ شاه پرسش هایی راجب به مسائل گوناگون دینی و تاریخی و جغرافیائی و غیره از جاماسپ می پرسد). بخش بی مرگی خواستن زراتشت از کتاب زراتشت نامه (این کتاب تألیف زرتشت بهرام بن پژدو، درسنه 647 یزدگردی مطابق با 1278 میلادی نوشته شده است).


 
تست توبرکولین در دامها
ساعت ۸:۱٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

 

تست توبرکولین مقایسه ای COMPARATIVE .TUBERCULIN . TEST


، طرح ریشه کنی بیماری سل گاوی از سالهای گذشته در قالب آیین نامه ریشه کنی سل گاوی به مورد اجرا گذاشته شده است و اساس تست بکار رفته تست توبرکولین مقایسه ای میباشد .

در موارد زیر از تست توبرکولین مقایسه ای برای تشخیص آلودگی سل گاوی استفاده میشود :

1ـ در هنگام وجود بیماری یون با عامل مسببه مایکوباکتریوم پاراتوبرکولوزیس 
2
ـ در گاوداریهایی که عملیات واکسیناسیون بر علیه بیماری یون به مورد اجرا گذاشته میشود .
3
ـ وجود سل مرغی با عامل مسببه مایکوباکتریوم آویوم
4
ـ وجود سل پوستی با عامل مسببه مایکوباکتریومهای ساپروفیت

توجه ـ گاه به علت وجود گونه باسیل سل انسانی ( مایکوباکتریوم توبرکولوزیس ) ، حساسیتی در هنگام تست سل در گاو ایجاد میشود . یعنی گاو بوسیله کارگر مسلول واکنش مثبت پیدا میکند که با آزمایش فوق نمیتوان این دونوع مایکوباکتریوم( بوویس و توبرکولوزیس ) را از هم تشخیص داد.( بدیهی است این دسته از گاوها بعنوان رآکتور سلی باید به کشتارگاه اعزام شوند . )

 

توبرکولین :

بطور کلی عصاره میکروب سل ( انسانی ، گاوی ، مرغی ) توبرکولین نام دارد . یکنوع توبرکولین به نام PPD-PURIFIED PROTEIN DERIVATIVE است . PPD به شکل زیر تهیه میشود :
ابتدا باسیل سل را در محیطهای شیمیایی کشت میدهند و سپس محصول بدست آمده را بوسیله بخار در اتوکلاو میکشند . در مرحله بعد حاصل را از صافی های مخصوص عبور داده و بوسیله اسید تری کلرو استیک ته نشین میکنند . ماده بدست آمده را بطور مکرر شستشو داده و حاصل را در محلولهای تامپون تعلیق میکنند . آنچه بدست میآید همان PPD است که در تست توبرکولین مورد استفاده قرار میگیرد . هر سانتی متر مکعب توبرکولین پستانداری محتوی 2 میلیگرم و توبرکولین مرغی حاوی 5/0 میلیگرم پروتئین خالص است .

جنبه های ویژه حساسیت نسبت به توبرکولین :

محل تزریق :
حساسیت نسبت به تزریق بین جلدی توبرکولین در نقاط مختلف بدن متفاوت است .در گاو حساسیتهای نسبی مناطق مختلف بدن نسبت به توبرکولین و یونین به صورت زیر تعیین شده است :
ناحیه پشت 1 ، بالای پهلو 75/1 ، پایین پهلو 5/2 ، گردن 75/2-3. همچنین ناحیه گردن بیشتر از چین مقعدی حساسیت دارد و این مزیت را داشته که واکنشها مشخص ترند.

قدرت POTENCY توبرکولین ها : 
جهت داشتن حداکثر ویژگی ، توبرکولین تهیه شده از مایکوباکتریوم بوویس توصیه شده و باید به صورت PPD ( مشتق خالص پروتئینی )فراهم گردد. جهت بدست آوردن حداکثر ویژگی ، تعیین مقدار مناسب توبرکولین واجد اهمیت بوده و خود یکی از مسائل مهم در تست توبرکولین است . مقدار 5000 و 10000 واحد توبرکولین ( 1/0 میلی لیتر توبرکولین حاوی 1/0 یا 2/0 میلیگرم PPD گاوی )مناسب ترین مقدار است .

 

در روند تست توبرکولین در سطح یک گاوداری میتوان بطور کلی گاوهای موجود در گاوداری را به چهار گروه تقسیم نمود :

گروه اول : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را نداشته و در تست توبرکولین واکنش منفی نشان میدهند . ( منفی واقعی )

گروه دوم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را نداشته و در تست توبرکولین واکنش مثبت نشان میدهند . ( مثبت کاذب )

گروه سوم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را داشته و در تست توبرکولین نیز واکنش مثبت نشان میدهند . ( مثبت واقعی )

گروه چهارم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را داشته و در تست توبرکولین واکنش منفی نشان میدهند . ( منفی کاذب ) گاوهایی که در این گروه قرار میگیرند ، به علت اینکه ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان نداده و میتوانند باعث حفظ آلودگی در سطح گاوداری گردند ، مهم میباشند. این دسته از گاوها شامل موارد زیر میباشند :

الف : گاوهای با جراحت پیشرفته بیماری که باسیلها از طریق این دسته از دامها به نوعی با جریان هوای تنفسی ، پوست یا مجرای روده در ارتباط هستند و این دسته از گاوها انتشاردهنده های مشخص بیماری بوده و ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .

ب : گاوهای در مراحل اولیه بیماری ، قبل از اینکه هر گونه جراحتی مشاهده شود ، ممکن است مایکوباکتریومهای زنده را از طریق موکوس بینی و نای دفع کنند و این دسته از گاوها تا شش هفته بعد از آلودگی به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان نمی دهند.

ج : گاوهای مسلول ممکن است قبل و تا شش هفته پس از زایش وارد پریود از بین رفتن حساسیت شوند و به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان ندهند .

د: برخی از گاوهای آلوده پس ازتزریق توبرکولین نسبت به تزریقات بعدی توبرکولین غیر حساس شده و واکنش نشان نمیدهند.

ه : ممکن است گاوهای پیر آلوده به علت پدیده بی پاسخی( آنرژی ) به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .

 

در رابطه با بیماری سل و تست توبرکولین توجه به نکات زیر مهم میباشد :

1 ـ در رابطه با گاوها ، منشا ایجاد آلودگی،گاوهای آلوده میباشند .

2ـ تمامی دامهایی که در برابر تست توبرکولین واکنش مثبت نشان میدهند ( غیر از موارد مثبت کاذب ) توانایی انتشار بیماری به حیوانات سالم رادارند .

3ـ معمولاً حساسیت به توبرکولین در دامها شش هفته بعد از آلودگی اولیه و در انسانها 10-2 هفته بعد از آلودگی ظاهر میشود . البته زمان شکل گیری و بروز پدیده حساسیت نسبت به توبرکولین در انسان و حیوان بعد از ابتلا به عفونت سلی بستگی مستقیم به تعداد باسیلهای وارده به بدن و قدرت تکثیر آنها دارد.


نکات مهم :

1 ـ چنانچه گاوی در تست توبرکولین بعنوان راکتور مثبت شناخته شد ، باید در کوتاه ترین زمان ممکن 
(
حداکثر ظرف مدت 20 روز ) به کشتارگاه اعزام گردد و به علت احتمال بروز پدیده آنرژی ، انجام تست مجدد در مورد این دسته از گاوها تحت هیچ شرایطی مجاز نمیباشد .

2 ـ چنانچه گاوی در دو نوبت تست متوالی توبرکولین بعنوان مشکوک تشخیص داده شود ، به عنوان رآکتور تلقی گردیده و باید به کشتارگاه اعزام شود .

3 ـ در هنگام تست مجدد گاوهای مشکوک باید کلیه گاوهای موجود در گاوداری نیز تست توبرکولین شوند .

4 ـ در گاوداریهایی که برای اولین بار تست سل میشوند، در صورت منفی بودن ، برگه اعلام نتایج و اخطارهای قانونی با مدت اعتبار سه ماه به گاوداری داده میشود .

5 ـ تا زمانیکه در گاوداری آلوده ( دارای موارد رآکتور یا مشکوک سلی ) نتایج تست توبرکولین منفی گردد ، عملیات تست و کشتار هر سه ماه یکبار تکرار خواهد شد . بدیهی است گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج و اخطارهای قانونی با مدت اعتبار سه ماه میباشند ، پاک تلقی نگردیده و برگه صادره صرفاً بیانگر تحت پوشش بودن گاوداری فوق در برنامه کنترل سل گاوی است .

6 ـ در صورت رعایت کامل ضوابط بهداشتی و قرنطینه ای توسط دامدار و با در نظر گرفتن وضعیت آلودگی سل در گاوداریهای مجاور ، در گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج با تاریخ اعتبار ششماهه باشند آزمایش مجدد پس از شش ماه بعمل آمده و چنانچه نتیجه آزمایش اخیر نیز منفی باشد ، برگه ای که مدت اعتبار آن یکسال است به گاوداری فوق داده میشود.

7 ـ در گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج با اعتبار یکساله میباشند تا زمانیکه کلیه منطقه ریشه کنی پاک از بیماری اعلام نشده حداقل همه ساله تست سل انجام و درصورت منفی بودن و رعایت کامل ضوابط بهداشتی و قرنطینه ای توسط دامدار ، برگه اعلام نتایج با اعتبار یکسال به گاوداری فوق داده میشود .

تذکرات مهم در رابطه با گاوداریهای آلوده از نظر بیماری سل(دارای مواردراکتور مثبت و مشکوک سلی)

ـ عدم خرید و فروش گاو

ـ اعزام گاو راکتور به کشتارگاه در طی مدت تعیین شده

ـ قرنطینه نمودن کامل دام یا دامهای مشکوک بطور جداگانه از گله و جدا از یکدیگر

ـ ضد عفونی بهار بندها ، جایگاه ها و لوازم با فنل 5 در صد

ـ جمع آوری کود و فضولات و سوزاندن آنها در فواصل زمانی کوتاه

ـ احداث حوضچه ضد عفونی مناسب

ـ احداث یا تصحیح وضعیت نرده های تست سل در بهاربندها

توصیه های مهم در رابطه با گاوداریهای آلوده از نظر بیماری سل(دارای مواردراکتور مثبت و مشکوک سلی)

ـ حذف گاوهای پیر ، وازد ، لاغر و با کاهش تولید شیر

ـ تصحیح وضعیت استقرار بهاربندها و جایگاه های دام

ـ محدودیت در نقل و انتقال گاوها در بین بهار بندهای مختلف تا حد امکان و تا تست مجدد

ـ تست سل کلیه کارگران و افراد مرتبط با دام از طریق مراکز بهداشت منطقه و دارا بودن گواهی معتبر 
سلامتی از نظر بیماری سل

وضعیت گاوداری تست شده :

منفی ـــــــ تست در سه ماه بعد ــ منفی ـــ برگه سه ماهه 
ـــــــ تست در سه ماه بعد ـــ منفی ــــ برگه شش ماهه 
ـــــــ تست در شش ماه بعد ـــ منفی ـــ برگه یکساله 
ـــــــ تست سالانه ـــــ منفی ــــــ برگه یکسالانه

مشکوک ـــــ تست مجدد کل گاوداری در سه ماه بعد 
مشکوک ــــــ اعزام به کشتارگاه ـــ برگه سه ماهه 
مثبت ــــــــ اعزام به کشتارگاه ــــ برگه سه ماهه 
منفی ـــــــــ برگه سه ماهه 
مثبت ــــــــ اعزام به کشتارگاه ــــــ برگه سه ماهه

در موارد زیر ممکن است تفسیر آزمایش توسط عامل بطور غلط انجام گرفته و نتیجه نادرست بدست آید :

1ـ استفاده از PPDیا پادگن ضعیف :

بطور کلی توبرکولینهای PPD پستانداری و مرغی از باسیلهای سل انسانی و مرغی ساخته میشود و ارزش آن با نمونه های بین المللی بطریقه بیولوژیکی و بیو شیمیایی سنجیده شده است . هر سانتی متر مکعب توبرکولین PPD پستانداری محتوی 2 میلیگرم و PPD مرغی 5/0 میلیگرم پروتئین خالص است . این توبرکولینها در شیشه های 5 سانتی متر مکعبی تحویل میشود و در شرایط مناسب از تاریخ تهیه تا مدت یکسال قابل استفاده است .بدیهی است چنانچه ساخت و تاریخ مصرف توبرکولین به درستی مورد توجه قرار نگیرد ، در نتیجه تست تاثیر گذار خواهد بود .

2 ـ استفاده از PPD یا پادگن آلوده :

هر گونه آلودگی در PPD یا پادگن میتواند نتیجه غلط در هنگام تفسیر را باعث شود . در این ارتباط لازم است که عامل هنگام برداشت توبرکولین از سرنگ کاملاً تمیز و ضدعفونی شده استفاده نماید تا آلودگی موجود در سر سوزن سرنگ به داخل توبرکولین موجود در فلاکن انتقال نیابد .

3ـ نگهداری غلط توبرکولین : 
توبرکولین را باید در جای سرد و خشک و در تاریکی نگاهداری نمود . بدیهی است نگهداری غلط توبرکولین در محیطهای آلوده ، درجه حرارت نامناسب یا در معرض نور قدرت آن را کاسته و میتواند باعث بروز پاسخهای غلط گردد. در این ارتباط توجه به این نکته حائز اهمیت است که حمل توبرکولین از محیط اداره به گاوداریها باید با در نظر گرفتن شرایط زنجیره سرد صورت گیرد . درجه حرارت مناسب جهت نگهداری توبرکولین 4 درجه سانتی گراد بالای صفر است .

4ـ تزریق کمتر از میزان لازم : 
برای انجام تست باید میزان 1/0 سی سی توبرکولین مرغی و پستانداری را در ناحیه مناسب تزریق نمود چنانچه میزان تزریق کمتر از میزان ذکر شده باشد ( با توجه به اینکه واکنش حاصل نوعی واکنش ایمنولوژیک است ) پاسخ حاصله نمی تواند قابل اتکا باشد . از اینرو توجه عامل باید به این نکته معطوف باشد که نباید در هنگام تزریق هیچگونه نشتی از ناحیه سر سوزن سرنگ وجود داشته باشد . برای این منظور بهتر است که سوزن بطور مورب و به سمت پایین وارد پوست گردد.

5 ـ استفاده از سرنگ یا کولیس نامناسب یا خراب : 
عامل باید قبل از انجام تست یا قرائت نتایج ، لوازم کار خود را بدقت مورد بازرسی قرار داده تا از درستی و سالم بودن آنها اطمینان کامل پیدا کند . برای مثال سرنگی که از محل واشر آن نشتی دارد را نمیتوان مورد استفاده قرار داد و یا چنانچه سرسوزن سرنگ کج باشد ممکن است تزریق بطور صحیح و با میزان لازم صورت نگیرد. همچنین لازم است عامل قبل شروع تست سرنگ را هواگیری نماید.

6 ـ عدم مهارت عامل در حین تزریق :
لازم است در هنگام تزریق به این نکته مهم توجه داشت که توبرکولین را در ناحیه بین جلد تزریق نمود و چنانچه تزریق توبرکولین به جای بین جلد در ناحیه زیر پوست انجام شود واکنش مورد نظر اتفاق 
نیفتاده و نتیجه حاصله غلط میباشد .از این رو رعایت زاویه تزریق امری مهم میباشد . یعنی عامل باید هنگام تزریق ، سرنگ را بطور مورب در دست گیرد تا احتمال تزریق به ناحیه زیر پوست ( خصوصا در گوساله یا دامهایی که ضخامت پوست ناحیه گردن آنها کم است ) وجود نداشته باشد .

7ـ عدم مهارت و دقت در هنگام قرائت نتایج : 
عامل باید در هنگام قرائت نتایج تست سل کاملاً به کار احاطه داشته باشد بطوری که دام مورد نظر باید بطور کامل مقید گردیده و محل تزریق به دقت مورد بررسی و ملامسه قرار گیرد تا هر گونه شرایط غیر طبیعی مورد توجه قرار گیرد .همچنین از آنجاییکه منظور از قرائت نتایج تست سل نوعی اندازه گیری کمی و میلیمتری است از این رو لازم است میزان فشار دست عامل بر روی کولیس مدرج در هنگام اندازه گیری ضخامت پوست و ضخامت محل تزریق توبرکولین مرغی و پستانداری به یک اندازه و بطور یکنواخت باشد .

 

واکنشهای منفی کاذب ( بی پاسخی یا آنرژی ) در موارد زیر اتفاق میافتند :

موارد زیر در رابطه با هر دو نوع تست منفرد و تست مقایسه ای صادق است .

1 ـ موارد پیشرفته سل 
2
ـ موارد اولیه آلودگی ( 6 هفته اول آلودگی) 
3
ـ تا 6 هفته بعد از زایش : گاوهای مسلول قبل و پس از زایش وارد پریود از بین رفتن حساسیت میشوند و 30 
درصد آنها واکنشهای منفی نشان میدهند که پس از گذشت زمان 6-4 هفته مجددا به 
حالت اول برمیگردند . فقدان حساسیت احتمالا ناشی از انتقال لمفوسیتها از پوست به 
داخل جریان خون عمومی و متعاقبا در ناژ آنها به داخل آغوز است . گوساله هایی که با 
این آغوز تغذیه میشوند تا مدت 3 هفته بعد از تولد حتی اگرآلوده نباشند واکنش مثبت 
نشان میدهند . 
4
ـ دامهای غیر حساس شده در اثر تزریق توبرکولین ( (Desensitization 
هنگامیکه در آزمایش توبرکولین با گاوی مشکوک مواجه هستیم ، تجدید تست در این 
دام به علت پدیده از بین رفتن حساسیت ( (Desensitizationبه علت جذب توبرکولین و 
سایر پروتئینهای خارجی،پیچیدگی خاص خودرا دارد.از بین رفتن حساسیت پس از تزریق
زیر جلدی طولانی تر است.پس از تست منفرد (single . intradermal . test )دوره زمانی از 
بین رفتن حساسیت کوتاه میباشد. دوره زمانی از بین رفتن حساسیت تست منفرد تا دو
ماه و دوره زمانی از بین رفتن حساسیت پس از تست استورمونت (stormont . test ) 
ممکن است تا مدت شش ماه دوام داشته باشد پدیده فوق میتواند موجب پنهان ساختن
واکنش مثبت گردد. بدین معنی که چنانچه پس از تزریق توبرکولین و دردوره زمانی از بین
رفتن حساسیت ، دامی موردآزمایش قرار گیرد هیچگونه واکنشی در دام آلوده بوجود 
نخواهد آمد .
5
ـ گاوهای پیر


واکنشهای مثبت کاذب در موارد زیر اتفاق میافتند :
نوع آلرژن تست منفرد تست مقایسه ای

1ـ آلودگی با میکروب سل انسانی دارد دارد 
(
مایکوباکتریوم توبرکولوزیس )

2ـ آلودگی با میکروب سل مرغی دارد ندارد 
(
مایکوباکتریوم آویوم )

3ـ آلودگی با بیماری یون دارد ندارد 
(
مایکو باکتریوم پاراتوبرکولوزیس)

4ـ موارد واکسیناسیون یون دارد ندارد

5 ـ مایکوباکتریومهای غیر بیماریزا دارد - +
(
یا محیطی مانند سل پوستی و ... )

6 ـ نوکاردیا فارسی نیکوس دارد ؟


حساسیت و ویژگی تست توبرکولین مقایسه ای در ایران :

بر اساس تحقیق انجام شده در ایران حداقل میزان حساسیت و ویژگی تست توبرکولین مقایسه ای درکشور به ترتیب 8/98 درصد و 72 درصد ارزیابی گردیده است .
نحوه نمونه برداری از لاشه گاوهای های راکتور سلی و گاوهای غیر توبرکولینه سلی

توضیح : گاو راکتور سلی ، گاوی است که درتست توبرکولین مثبت شناخته شده و به کشتارگاه اعزام میشود .
گاو غیر توبرکولینه سلی ،گاوی است که بدون آنکه تست توبرکولین شده باشد بطور تصادفی 
در کشتارگاه ذبح گردیده و در حین بازرسی پس از کشتار واجد جراحات سلی میباشد .و لازم
است در رابطه با گاوهای فوق فرم شماره 5 مبارزه با سل گاوی تکمیل گردد.


در رابطه با گاوهای راکتور سلی، از اندامها و بافتهای به شرح زیر نمونه برداری میگردد :

1 ـ عقده لنفاوی عقب حلقی داخلی ناحیه سر(( RETROPHARYNGEAL که دردو طرف عقب حلق در محل اتصال استخوان هیپوئید به استخوان های سر قرار داشته و عقده نسبتا درشتی است .

2 ـ عقده های لنفاوی مدیاستینال ( MEDIASTINAL ) که در بافت مدیاستینال بین ریه ها و چسبیده به مری قرار گرفته اند .
3
ـ عقده های لنفاوی پیش کتفی یا گردنی سطحی (PRESCAPULAR) دوطرف بدن که به اندازه یک کف دست در جلوی مفصل شانه قرار گرفته اند .
4
ـ عقده های لنفاوی ایلیاک (ILIAC) که در بین چربیهای مدخل لگن قرار گرفته اند .
5
ـ عقده لنفاوی پس زانویی (POPLITEAL) دو طرف بدن که در فضای پس زانو در مرکز عضلات دو سر ران ، عضله نیم غشایی و نیم وتری بلافاصله بالای مفصل STIFLE در بین توده های چربی قرار دارند. 
6
ـ عقده لنفاوی کشاله رانی(PRECRURAL) دو طرف بدن که در سطح خارجی لاشه در بین توده چربی قرار میگیرند . 
7
ـ عقده لنفاوی مزانتریک ( روده ای ) که بصورت زنجیری در ناحیه مزانتر قرار گرفته اند و لازم است حداقل پنج عقده لنفاوی بطور تصادفی نمونه برداری شود .
8
ـ عقده لنفاوی فوق پستان (SUPRA.MAMMARY) 
9
ـ در صورت مشاهده جراحت سل موضعی در لاشه ، علاوه بر عقده های لنفاوی ذکر شده بخشی از بافت در گیر دارای جراحت به همراه عقده لنفاوی مربوطه برداشت میشود .
10
ـ در صورت مشاهده جراحات سل عمومی در لاشه ، علاوه بر عقده های لنفاوی ذکر شده بخشی از ریه ، کبد ، کلیه ، و قلب و غیره (بسته به وسعت جراحت)و عقده لنفاوی مربوطه به آن برداشت میشود .

توجه مهم ـ در صورتی که لاشه فاقد جراحت مرئی سلی باشد در این صورت از عقده های لنفاوی ذکر شده در بالا ( ردیف های 8-1 ) نمونه برداری خواهد شد .

در رابطه با گاوهای غیرتوبرکولینه سلی، از اندامها و بافتهای به شرح زیر نمونه برداری میگردد :

1 ـ در صورت مشاهده جراحت سل موضعی در لاشه ، بخشی از بافت در گیر دارای جراحت به همراه عقده لنفاوی مربوطه برداشت میشود .
2
ـ در صورت مشاهده جراحات سل عمومی در لاشه ، بخشی از ریه ، کبد ، کلیه ، و قلب و غیره (بسته به وسعت جراحت)و عقده لنفاوی مربوطه به آن برداشت میشود .

 


طریقه ارسال نمونه ها :

کلیه نمونه های برداشت شده از یک راس گاو رآکتور سلی یا غیر توبرکولینه سلی در داخل یک ظرف مناسب قرار داده شده و با توجه به دستورالعملهای سازمان دامپزشکی کشور در رابطه با ارسال نمونه مرضی ، به دفتر بررسی ، مبارزه و مراقبت بیماریهای دامی ارسال میگردد.

سازمان دامپزشکی کشور
فرم شماره 1 : گزارش روزانه عملکرد اکیپ مبارزه با بیماری سل گاوی
مخصوص ارسال به شبکه دامپزشکی شهرستان

اداره کل دامپزشکی استان ................. شبکه دامپزشکی شهرستان ................ تاریخ قرائت .....................
نام و نام خانوادگی اعضا اکیپ :
نام گاوداری :
آدرس گاوداری :

نوع گاوداری : صنعتی ـ نیمه صنعتی ـ سنتی

تعداد گاو توبرکولینه : ـ تعداد منفی : ـ تعدادراکتور مثبت : ـ تعداد مشکوک:

شبکه دامپزشکی شهرستان ، بر اساس نتایج تست سل گاوداری با مشخصات بالا :

کلیه گاوهای تست شده منفی بوده اند .

گاوداری فوق دارای مورد ( موارد ) راکتور مثبت سلی بوده ، لذا تعداد ............... کارت مشخصات گاو راکتور سلی ( کارت مخصوص اداره ) جهت ارسال به کشتارگاه تنظیم گردید که به پیوست این گزارش بوده و همچنین به همین تعداد کارت مشخصات گاوراکتور سلی ( مخصوص دامدار ) به صاحب گاوداری تحویل گردیده است .
گاوداری فوق دارای مورد ( موارد ) مشکوک با شماره گوش فلزی و کد سریال به شرح زیر میباشد :

ـ همچنین برگ اعلام نتایج و اخطارهای قانونی در دو نسخه تنظیم گردید که یک نسخه آن تحویل دامدار شده و نسخه دیگر به پیوست این گزارش میباشد .
ـ بعلاوه شماره گوش و کد سریال گاوهای تست شده که در برگه ضمیمه فرم شماره 1 ثبت گردیده به پیوست این گزارش میباشد . مساحت امکنه ضد عفونی شده( به متر مربع ) :

توضیح : منظور از گاوداری صنعتی ، گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو براساس شیوه های متداول و پیشرفته علم دامپروری و با رعایت اصول تغذیه ، بهداشت ، اصلاح نژاد و مدیریت با بکارگیری آخرین پدیده های مربوطه باشد . منظور از گاوداری نیمه صنعتی،گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو در آن براساس شیوه های پیشرفته ذکر شده نبوده اما درعین حال مواردی از اصول بهداشتی ، مدیریتی و صنعتی در آن اعمال میگردد. منظور از گاوداری سنتی ، گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو در آن بصورت سنتی و مرسوم انجام میگیرد . 

 


 
تست توبرکولین در دامها
ساعت ۸:۱٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

 

تست توبرکولین مقایسه ای COMPARATIVE .TUBERCULIN . TEST


، طرح ریشه کنی بیماری سل گاوی از سالهای گذشته در قالب آیین نامه ریشه کنی سل گاوی به مورد اجرا گذاشته شده است و اساس تست بکار رفته تست توبرکولین مقایسه ای میباشد .

در موارد زیر از تست توبرکولین مقایسه ای برای تشخیص آلودگی سل گاوی استفاده میشود :

1ـ در هنگام وجود بیماری یون با عامل مسببه مایکوباکتریوم پاراتوبرکولوزیس 
2
ـ در گاوداریهایی که عملیات واکسیناسیون بر علیه بیماری یون به مورد اجرا گذاشته میشود .
3
ـ وجود سل مرغی با عامل مسببه مایکوباکتریوم آویوم
4
ـ وجود سل پوستی با عامل مسببه مایکوباکتریومهای ساپروفیت

توجه ـ گاه به علت وجود گونه باسیل سل انسانی ( مایکوباکتریوم توبرکولوزیس ) ، حساسیتی در هنگام تست سل در گاو ایجاد میشود . یعنی گاو بوسیله کارگر مسلول واکنش مثبت پیدا میکند که با آزمایش فوق نمیتوان این دونوع مایکوباکتریوم( بوویس و توبرکولوزیس ) را از هم تشخیص داد.( بدیهی است این دسته از گاوها بعنوان رآکتور سلی باید به کشتارگاه اعزام شوند . )

 

توبرکولین :

بطور کلی عصاره میکروب سل ( انسانی ، گاوی ، مرغی ) توبرکولین نام دارد . یکنوع توبرکولین به نام PPD-PURIFIED PROTEIN DERIVATIVE است . PPD به شکل زیر تهیه میشود :
ابتدا باسیل سل را در محیطهای شیمیایی کشت میدهند و سپس محصول بدست آمده را بوسیله بخار در اتوکلاو میکشند . در مرحله بعد حاصل را از صافی های مخصوص عبور داده و بوسیله اسید تری کلرو استیک ته نشین میکنند . ماده بدست آمده را بطور مکرر شستشو داده و حاصل را در محلولهای تامپون تعلیق میکنند . آنچه بدست میآید همان PPD است که در تست توبرکولین مورد استفاده قرار میگیرد . هر سانتی متر مکعب توبرکولین پستانداری محتوی 2 میلیگرم و توبرکولین مرغی حاوی 5/0 میلیگرم پروتئین خالص است .

جنبه های ویژه حساسیت نسبت به توبرکولین :

محل تزریق :
حساسیت نسبت به تزریق بین جلدی توبرکولین در نقاط مختلف بدن متفاوت است .در گاو حساسیتهای نسبی مناطق مختلف بدن نسبت به توبرکولین و یونین به صورت زیر تعیین شده است :
ناحیه پشت 1 ، بالای پهلو 75/1 ، پایین پهلو 5/2 ، گردن 75/2-3. همچنین ناحیه گردن بیشتر از چین مقعدی حساسیت دارد و این مزیت را داشته که واکنشها مشخص ترند.

قدرت POTENCY توبرکولین ها : 
جهت داشتن حداکثر ویژگی ، توبرکولین تهیه شده از مایکوباکتریوم بوویس توصیه شده و باید به صورت PPD ( مشتق خالص پروتئینی )فراهم گردد. جهت بدست آوردن حداکثر ویژگی ، تعیین مقدار مناسب توبرکولین واجد اهمیت بوده و خود یکی از مسائل مهم در تست توبرکولین است . مقدار 5000 و 10000 واحد توبرکولین ( 1/0 میلی لیتر توبرکولین حاوی 1/0 یا 2/0 میلیگرم PPD گاوی )مناسب ترین مقدار است .

 

در روند تست توبرکولین در سطح یک گاوداری میتوان بطور کلی گاوهای موجود در گاوداری را به چهار گروه تقسیم نمود :

گروه اول : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را نداشته و در تست توبرکولین واکنش منفی نشان میدهند . ( منفی واقعی )

گروه دوم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را نداشته و در تست توبرکولین واکنش مثبت نشان میدهند . ( مثبت کاذب )

گروه سوم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را داشته و در تست توبرکولین نیز واکنش مثبت نشان میدهند . ( مثبت واقعی )

گروه چهارم : گاوهایی که آلودگی به عامل مسببه سل گاوی را داشته و در تست توبرکولین واکنش منفی نشان میدهند . ( منفی کاذب ) گاوهایی که در این گروه قرار میگیرند ، به علت اینکه ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان نداده و میتوانند باعث حفظ آلودگی در سطح گاوداری گردند ، مهم میباشند. این دسته از گاوها شامل موارد زیر میباشند :

الف : گاوهای با جراحت پیشرفته بیماری که باسیلها از طریق این دسته از دامها به نوعی با جریان هوای تنفسی ، پوست یا مجرای روده در ارتباط هستند و این دسته از گاوها انتشاردهنده های مشخص بیماری بوده و ممکن است نسبت به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .

ب : گاوهای در مراحل اولیه بیماری ، قبل از اینکه هر گونه جراحتی مشاهده شود ، ممکن است مایکوباکتریومهای زنده را از طریق موکوس بینی و نای دفع کنند و این دسته از گاوها تا شش هفته بعد از آلودگی به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان نمی دهند.

ج : گاوهای مسلول ممکن است قبل و تا شش هفته پس از زایش وارد پریود از بین رفتن حساسیت شوند و به تست توبرکولین واکنش مثبت نشان ندهند .

د: برخی از گاوهای آلوده پس ازتزریق توبرکولین نسبت به تزریقات بعدی توبرکولین غیر حساس شده و واکنش نشان نمیدهند.

ه : ممکن است گاوهای پیر آلوده به علت پدیده بی پاسخی( آنرژی ) به تست توبرکولین واکنش نشان ندهند .

 

در رابطه با بیماری سل و تست توبرکولین توجه به نکات زیر مهم میباشد :

1 ـ در رابطه با گاوها ، منشا ایجاد آلودگی،گاوهای آلوده میباشند .

2ـ تمامی دامهایی که در برابر تست توبرکولین واکنش مثبت نشان میدهند ( غیر از موارد مثبت کاذب ) توانایی انتشار بیماری به حیوانات سالم رادارند .

3ـ معمولاً حساسیت به توبرکولین در دامها شش هفته بعد از آلودگی اولیه و در انسانها 10-2 هفته بعد از آلودگی ظاهر میشود . البته زمان شکل گیری و بروز پدیده حساسیت نسبت به توبرکولین در انسان و حیوان بعد از ابتلا به عفونت سلی بستگی مستقیم به تعداد باسیلهای وارده به بدن و قدرت تکثیر آنها دارد.


نکات مهم :

1 ـ چنانچه گاوی در تست توبرکولین بعنوان راکتور مثبت شناخته شد ، باید در کوتاه ترین زمان ممکن 
(
حداکثر ظرف مدت 20 روز ) به کشتارگاه اعزام گردد و به علت احتمال بروز پدیده آنرژی ، انجام تست مجدد در مورد این دسته از گاوها تحت هیچ شرایطی مجاز نمیباشد .

2 ـ چنانچه گاوی در دو نوبت تست متوالی توبرکولین بعنوان مشکوک تشخیص داده شود ، به عنوان رآکتور تلقی گردیده و باید به کشتارگاه اعزام شود .

3 ـ در هنگام تست مجدد گاوهای مشکوک باید کلیه گاوهای موجود در گاوداری نیز تست توبرکولین شوند .

4 ـ در گاوداریهایی که برای اولین بار تست سل میشوند، در صورت منفی بودن ، برگه اعلام نتایج و اخطارهای قانونی با مدت اعتبار سه ماه به گاوداری داده میشود .

5 ـ تا زمانیکه در گاوداری آلوده ( دارای موارد رآکتور یا مشکوک سلی ) نتایج تست توبرکولین منفی گردد ، عملیات تست و کشتار هر سه ماه یکبار تکرار خواهد شد . بدیهی است گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج و اخطارهای قانونی با مدت اعتبار سه ماه میباشند ، پاک تلقی نگردیده و برگه صادره صرفاً بیانگر تحت پوشش بودن گاوداری فوق در برنامه کنترل سل گاوی است .

6 ـ در صورت رعایت کامل ضوابط بهداشتی و قرنطینه ای توسط دامدار و با در نظر گرفتن وضعیت آلودگی سل در گاوداریهای مجاور ، در گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج با تاریخ اعتبار ششماهه باشند آزمایش مجدد پس از شش ماه بعمل آمده و چنانچه نتیجه آزمایش اخیر نیز منفی باشد ، برگه ای که مدت اعتبار آن یکسال است به گاوداری فوق داده میشود.

7 ـ در گاوداریهایی که دارای برگه اعلام نتایج با اعتبار یکساله میباشند تا زمانیکه کلیه منطقه ریشه کنی پاک از بیماری اعلام نشده حداقل همه ساله تست سل انجام و درصورت منفی بودن و رعایت کامل ضوابط بهداشتی و قرنطینه ای توسط دامدار ، برگه اعلام نتایج با اعتبار یکسال به گاوداری فوق داده میشود .

تذکرات مهم در رابطه با گاوداریهای آلوده از نظر بیماری سل(دارای مواردراکتور مثبت و مشکوک سلی)

ـ عدم خرید و فروش گاو

ـ اعزام گاو راکتور به کشتارگاه در طی مدت تعیین شده

ـ قرنطینه نمودن کامل دام یا دامهای مشکوک بطور جداگانه از گله و جدا از یکدیگر

ـ ضد عفونی بهار بندها ، جایگاه ها و لوازم با فنل 5 در صد

ـ جمع آوری کود و فضولات و سوزاندن آنها در فواصل زمانی کوتاه

ـ احداث حوضچه ضد عفونی مناسب

ـ احداث یا تصحیح وضعیت نرده های تست سل در بهاربندها

توصیه های مهم در رابطه با گاوداریهای آلوده از نظر بیماری سل(دارای مواردراکتور مثبت و مشکوک سلی)

ـ حذف گاوهای پیر ، وازد ، لاغر و با کاهش تولید شیر

ـ تصحیح وضعیت استقرار بهاربندها و جایگاه های دام

ـ محدودیت در نقل و انتقال گاوها در بین بهار بندهای مختلف تا حد امکان و تا تست مجدد

ـ تست سل کلیه کارگران و افراد مرتبط با دام از طریق مراکز بهداشت منطقه و دارا بودن گواهی معتبر 
سلامتی از نظر بیماری سل

وضعیت گاوداری تست شده :

منفی ـــــــ تست در سه ماه بعد ــ منفی ـــ برگه سه ماهه 
ـــــــ تست در سه ماه بعد ـــ منفی ــــ برگه شش ماهه 
ـــــــ تست در شش ماه بعد ـــ منفی ـــ برگه یکساله 
ـــــــ تست سالانه ـــــ منفی ــــــ برگه یکسالانه

مشکوک ـــــ تست مجدد کل گاوداری در سه ماه بعد 
مشکوک ــــــ اعزام به کشتارگاه ـــ برگه سه ماهه 
مثبت ــــــــ اعزام به کشتارگاه ــــ برگه سه ماهه 
منفی ـــــــــ برگه سه ماهه 
مثبت ــــــــ اعزام به کشتارگاه ــــــ برگه سه ماهه

در موارد زیر ممکن است تفسیر آزمایش توسط عامل بطور غلط انجام گرفته و نتیجه نادرست بدست آید :

1ـ استفاده از PPDیا پادگن ضعیف :

بطور کلی توبرکولینهای PPD پستانداری و مرغی از باسیلهای سل انسانی و مرغی ساخته میشود و ارزش آن با نمونه های بین المللی بطریقه بیولوژیکی و بیو شیمیایی سنجیده شده است . هر سانتی متر مکعب توبرکولین PPD پستانداری محتوی 2 میلیگرم و PPD مرغی 5/0 میلیگرم پروتئین خالص است . این توبرکولینها در شیشه های 5 سانتی متر مکعبی تحویل میشود و در شرایط مناسب از تاریخ تهیه تا مدت یکسال قابل استفاده است .بدیهی است چنانچه ساخت و تاریخ مصرف توبرکولین به درستی مورد توجه قرار نگیرد ، در نتیجه تست تاثیر گذار خواهد بود .

2 ـ استفاده از PPD یا پادگن آلوده :

هر گونه آلودگی در PPD یا پادگن میتواند نتیجه غلط در هنگام تفسیر را باعث شود . در این ارتباط لازم است که عامل هنگام برداشت توبرکولین از سرنگ کاملاً تمیز و ضدعفونی شده استفاده نماید تا آلودگی موجود در سر سوزن سرنگ به داخل توبرکولین موجود در فلاکن انتقال نیابد .

3ـ نگهداری غلط توبرکولین : 
توبرکولین را باید در جای سرد و خشک و در تاریکی نگاهداری نمود . بدیهی است نگهداری غلط توبرکولین در محیطهای آلوده ، درجه حرارت نامناسب یا در معرض نور قدرت آن را کاسته و میتواند باعث بروز پاسخهای غلط گردد. در این ارتباط توجه به این نکته حائز اهمیت است که حمل توبرکولین از محیط اداره به گاوداریها باید با در نظر گرفتن شرایط زنجیره سرد صورت گیرد . درجه حرارت مناسب جهت نگهداری توبرکولین 4 درجه سانتی گراد بالای صفر است .

4ـ تزریق کمتر از میزان لازم : 
برای انجام تست باید میزان 1/0 سی سی توبرکولین مرغی و پستانداری را در ناحیه مناسب تزریق نمود چنانچه میزان تزریق کمتر از میزان ذکر شده باشد ( با توجه به اینکه واکنش حاصل نوعی واکنش ایمنولوژیک است ) پاسخ حاصله نمی تواند قابل اتکا باشد . از اینرو توجه عامل باید به این نکته معطوف باشد که نباید در هنگام تزریق هیچگونه نشتی از ناحیه سر سوزن سرنگ وجود داشته باشد . برای این منظور بهتر است که سوزن بطور مورب و به سمت پایین وارد پوست گردد.

5 ـ استفاده از سرنگ یا کولیس نامناسب یا خراب : 
عامل باید قبل از انجام تست یا قرائت نتایج ، لوازم کار خود را بدقت مورد بازرسی قرار داده تا از درستی و سالم بودن آنها اطمینان کامل پیدا کند . برای مثال سرنگی که از محل واشر آن نشتی دارد را نمیتوان مورد استفاده قرار داد و یا چنانچه سرسوزن سرنگ کج باشد ممکن است تزریق بطور صحیح و با میزان لازم صورت نگیرد. همچنین لازم است عامل قبل شروع تست سرنگ را هواگیری نماید.

6 ـ عدم مهارت عامل در حین تزریق :
لازم است در هنگام تزریق به این نکته مهم توجه داشت که توبرکولین را در ناحیه بین جلد تزریق نمود و چنانچه تزریق توبرکولین به جای بین جلد در ناحیه زیر پوست انجام شود واکنش مورد نظر اتفاق 
نیفتاده و نتیجه حاصله غلط میباشد .از این رو رعایت زاویه تزریق امری مهم میباشد . یعنی عامل باید هنگام تزریق ، سرنگ را بطور مورب در دست گیرد تا احتمال تزریق به ناحیه زیر پوست ( خصوصا در گوساله یا دامهایی که ضخامت پوست ناحیه گردن آنها کم است ) وجود نداشته باشد .

7ـ عدم مهارت و دقت در هنگام قرائت نتایج : 
عامل باید در هنگام قرائت نتایج تست سل کاملاً به کار احاطه داشته باشد بطوری که دام مورد نظر باید بطور کامل مقید گردیده و محل تزریق به دقت مورد بررسی و ملامسه قرار گیرد تا هر گونه شرایط غیر طبیعی مورد توجه قرار گیرد .همچنین از آنجاییکه منظور از قرائت نتایج تست سل نوعی اندازه گیری کمی و میلیمتری است از این رو لازم است میزان فشار دست عامل بر روی کولیس مدرج در هنگام اندازه گیری ضخامت پوست و ضخامت محل تزریق توبرکولین مرغی و پستانداری به یک اندازه و بطور یکنواخت باشد .

 

واکنشهای منفی کاذب ( بی پاسخی یا آنرژی ) در موارد زیر اتفاق میافتند :

موارد زیر در رابطه با هر دو نوع تست منفرد و تست مقایسه ای صادق است .

1 ـ موارد پیشرفته سل 
2
ـ موارد اولیه آلودگی ( 6 هفته اول آلودگی) 
3
ـ تا 6 هفته بعد از زایش : گاوهای مسلول قبل و پس از زایش وارد پریود از بین رفتن حساسیت میشوند و 30 
درصد آنها واکنشهای منفی نشان میدهند که پس از گذشت زمان 6-4 هفته مجددا به 
حالت اول برمیگردند . فقدان حساسیت احتمالا ناشی از انتقال لمفوسیتها از پوست به 
داخل جریان خون عمومی و متعاقبا در ناژ آنها به داخل آغوز است . گوساله هایی که با 
این آغوز تغذیه میشوند تا مدت 3 هفته بعد از تولد حتی اگرآلوده نباشند واکنش مثبت 
نشان میدهند . 
4
ـ دامهای غیر حساس شده در اثر تزریق توبرکولین ( (Desensitization 
هنگامیکه در آزمایش توبرکولین با گاوی مشکوک مواجه هستیم ، تجدید تست در این 
دام به علت پدیده از بین رفتن حساسیت ( (Desensitizationبه علت جذب توبرکولین و 
سایر پروتئینهای خارجی،پیچیدگی خاص خودرا دارد.از بین رفتن حساسیت پس از تزریق
زیر جلدی طولانی تر است.پس از تست منفرد (single . intradermal . test )دوره زمانی از 
بین رفتن حساسیت کوتاه میباشد. دوره زمانی از بین رفتن حساسیت تست منفرد تا دو
ماه و دوره زمانی از بین رفتن حساسیت پس از تست استورمونت (stormont . test ) 
ممکن است تا مدت شش ماه دوام داشته باشد پدیده فوق میتواند موجب پنهان ساختن
واکنش مثبت گردد. بدین معنی که چنانچه پس از تزریق توبرکولین و دردوره زمانی از بین
رفتن حساسیت ، دامی موردآزمایش قرار گیرد هیچگونه واکنشی در دام آلوده بوجود 
نخواهد آمد .
5
ـ گاوهای پیر


واکنشهای مثبت کاذب در موارد زیر اتفاق میافتند :
نوع آلرژن تست منفرد تست مقایسه ای

1ـ آلودگی با میکروب سل انسانی دارد دارد 
(
مایکوباکتریوم توبرکولوزیس )

2ـ آلودگی با میکروب سل مرغی دارد ندارد 
(
مایکوباکتریوم آویوم )

3ـ آلودگی با بیماری یون دارد ندارد 
(
مایکو باکتریوم پاراتوبرکولوزیس)

4ـ موارد واکسیناسیون یون دارد ندارد

5 ـ مایکوباکتریومهای غیر بیماریزا دارد - +
(
یا محیطی مانند سل پوستی و ... )

6 ـ نوکاردیا فارسی نیکوس دارد ؟


حساسیت و ویژگی تست توبرکولین مقایسه ای در ایران :

بر اساس تحقیق انجام شده در ایران حداقل میزان حساسیت و ویژگی تست توبرکولین مقایسه ای درکشور به ترتیب 8/98 درصد و 72 درصد ارزیابی گردیده است .
نحوه نمونه برداری از لاشه گاوهای های راکتور سلی و گاوهای غیر توبرکولینه سلی

توضیح : گاو راکتور سلی ، گاوی است که درتست توبرکولین مثبت شناخته شده و به کشتارگاه اعزام میشود .
گاو غیر توبرکولینه سلی ،گاوی است که بدون آنکه تست توبرکولین شده باشد بطور تصادفی 
در کشتارگاه ذبح گردیده و در حین بازرسی پس از کشتار واجد جراحات سلی میباشد .و لازم
است در رابطه با گاوهای فوق فرم شماره 5 مبارزه با سل گاوی تکمیل گردد.


در رابطه با گاوهای راکتور سلی، از اندامها و بافتهای به شرح زیر نمونه برداری میگردد :

1 ـ عقده لنفاوی عقب حلقی داخلی ناحیه سر(( RETROPHARYNGEAL که دردو طرف عقب حلق در محل اتصال استخوان هیپوئید به استخوان های سر قرار داشته و عقده نسبتا درشتی است .

2 ـ عقده های لنفاوی مدیاستینال ( MEDIASTINAL ) که در بافت مدیاستینال بین ریه ها و چسبیده به مری قرار گرفته اند .
3
ـ عقده های لنفاوی پیش کتفی یا گردنی سطحی (PRESCAPULAR) دوطرف بدن که به اندازه یک کف دست در جلوی مفصل شانه قرار گرفته اند .
4
ـ عقده های لنفاوی ایلیاک (ILIAC) که در بین چربیهای مدخل لگن قرار گرفته اند .
5
ـ عقده لنفاوی پس زانویی (POPLITEAL) دو طرف بدن که در فضای پس زانو در مرکز عضلات دو سر ران ، عضله نیم غشایی و نیم وتری بلافاصله بالای مفصل STIFLE در بین توده های چربی قرار دارند. 
6
ـ عقده لنفاوی کشاله رانی(PRECRURAL) دو طرف بدن که در سطح خارجی لاشه در بین توده چربی قرار میگیرند . 
7
ـ عقده لنفاوی مزانتریک ( روده ای ) که بصورت زنجیری در ناحیه مزانتر قرار گرفته اند و لازم است حداقل پنج عقده لنفاوی بطور تصادفی نمونه برداری شود .
8
ـ عقده لنفاوی فوق پستان (SUPRA.MAMMARY) 
9
ـ در صورت مشاهده جراحت سل موضعی در لاشه ، علاوه بر عقده های لنفاوی ذکر شده بخشی از بافت در گیر دارای جراحت به همراه عقده لنفاوی مربوطه برداشت میشود .
10
ـ در صورت مشاهده جراحات سل عمومی در لاشه ، علاوه بر عقده های لنفاوی ذکر شده بخشی از ریه ، کبد ، کلیه ، و قلب و غیره (بسته به وسعت جراحت)و عقده لنفاوی مربوطه به آن برداشت میشود .

توجه مهم ـ در صورتی که لاشه فاقد جراحت مرئی سلی باشد در این صورت از عقده های لنفاوی ذکر شده در بالا ( ردیف های 8-1 ) نمونه برداری خواهد شد .

در رابطه با گاوهای غیرتوبرکولینه سلی، از اندامها و بافتهای به شرح زیر نمونه برداری میگردد :

1 ـ در صورت مشاهده جراحت سل موضعی در لاشه ، بخشی از بافت در گیر دارای جراحت به همراه عقده لنفاوی مربوطه برداشت میشود .
2
ـ در صورت مشاهده جراحات سل عمومی در لاشه ، بخشی از ریه ، کبد ، کلیه ، و قلب و غیره (بسته به وسعت جراحت)و عقده لنفاوی مربوطه به آن برداشت میشود .

 


طریقه ارسال نمونه ها :

کلیه نمونه های برداشت شده از یک راس گاو رآکتور سلی یا غیر توبرکولینه سلی در داخل یک ظرف مناسب قرار داده شده و با توجه به دستورالعملهای سازمان دامپزشکی کشور در رابطه با ارسال نمونه مرضی ، به دفتر بررسی ، مبارزه و مراقبت بیماریهای دامی ارسال میگردد.

سازمان دامپزشکی کشور
فرم شماره 1 : گزارش روزانه عملکرد اکیپ مبارزه با بیماری سل گاوی
مخصوص ارسال به شبکه دامپزشکی شهرستان

اداره کل دامپزشکی استان ................. شبکه دامپزشکی شهرستان ................ تاریخ قرائت .....................
نام و نام خانوادگی اعضا اکیپ :
نام گاوداری :
آدرس گاوداری :

نوع گاوداری : صنعتی ـ نیمه صنعتی ـ سنتی

تعداد گاو توبرکولینه : ـ تعداد منفی : ـ تعدادراکتور مثبت : ـ تعداد مشکوک:

شبکه دامپزشکی شهرستان ، بر اساس نتایج تست سل گاوداری با مشخصات بالا :

کلیه گاوهای تست شده منفی بوده اند .

گاوداری فوق دارای مورد ( موارد ) راکتور مثبت سلی بوده ، لذا تعداد ............... کارت مشخصات گاو راکتور سلی ( کارت مخصوص اداره ) جهت ارسال به کشتارگاه تنظیم گردید که به پیوست این گزارش بوده و همچنین به همین تعداد کارت مشخصات گاوراکتور سلی ( مخصوص دامدار ) به صاحب گاوداری تحویل گردیده است .
گاوداری فوق دارای مورد ( موارد ) مشکوک با شماره گوش فلزی و کد سریال به شرح زیر میباشد :

ـ همچنین برگ اعلام نتایج و اخطارهای قانونی در دو نسخه تنظیم گردید که یک نسخه آن تحویل دامدار شده و نسخه دیگر به پیوست این گزارش میباشد .
ـ بعلاوه شماره گوش و کد سریال گاوهای تست شده که در برگه ضمیمه فرم شماره 1 ثبت گردیده به پیوست این گزارش میباشد . مساحت امکنه ضد عفونی شده( به متر مربع ) :

توضیح : منظور از گاوداری صنعتی ، گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو براساس شیوه های متداول و پیشرفته علم دامپروری و با رعایت اصول تغذیه ، بهداشت ، اصلاح نژاد و مدیریت با بکارگیری آخرین پدیده های مربوطه باشد . منظور از گاوداری نیمه صنعتی،گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو در آن براساس شیوه های پیشرفته ذکر شده نبوده اما درعین حال مواردی از اصول بهداشتی ، مدیریتی و صنعتی در آن اعمال میگردد. منظور از گاوداری سنتی ، گاوداری است که نگهداری و پرورش گاو در آن بصورت سنتی و مرسوم انجام میگیرد . 

 


 
رنگ امیزی گسترش خون در دامپزشکی
ساعت ٧:٥٢ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

 

 

رنگ آمیزی                                               Staining

 

به افتخار آقای رومانوسکی     romanowsky        رنگ رایت ( wrigth-stian) ورنگ گیمسا (GIMSA-Stian)  بنام رنگهای رومانوسکی نامگذاری شدند.

رنگ رایت ( wrigth-stian)

این رنگ حاوی دو رنگینه است

 :I رنگینه های اسیدی مثل ائوزینII- رنگینه های بازی یا قلیائی مثل متیلن بلو (آبی متیلن) میبا شد

به عنوان یک اصل یا ویژگی اجزا وساختمانهای اسیدی سلولها , رنگهای قلیائی را می پذیرند لذا این ساختمانها رابازوفیلیک(قلیا دوست) یا  دوستار مواد بازی گویند , مثل هسته سلول که در این رنگ آمیزی آبی رنگ میشود. اجزا وساختمانهائی که فقط رنگینه های اسیدی را بخود راه میدهند اسیدوفیلیک (اسید دوست) یاائوزینوفیلیک(ائوزین دوست) می نامند این اجزا که در سیتوپلاسم بعضی سلولها قرار دارند  با این رنگ آمیزی  قرمز رنگ میشوند -اجزاوساختمانهائی که ترکیبی ازدو رنگینه هم رنگینه اسیدی هم رنگینه بازی را به خود راه میدهند نوتروفیلیک (خنثی دوست ) می نامند. بهترین رنگ برای رنگ آمیزی گسترش خونی رنگ رایت و رنگ (رایت+ گیمسا) است رنگ آمیزی گیمسا با توجه مشکلات وعیوبی که برای آن ذکر میشود هنوز به عنوان رنگ آمیزی روتین ومعمول آزمایشگاهها از آن استفاده می شود.

رنگ آمیزی گسترش خونی بوسیله رنگ گیمسا

بعد از تهیه گسترش خونی اگر لام را زیر میکروسکوپ قراردهیم . فقط هاله ای از سلولها ی خون را مشاهده می کنیم برای مطالعه روی سلولها ی خون باید گسترش خونی را رنگ آمیزی کنیم.رنگ گیمسا خود حاوی  دو  رنگینه است.

1- رنگینه متیلن آبی خاصیت  بازی داشته و  قسمت اسیدی سلول مثل هسته سلول را که به  خاطر وجود نوکلئیک اسید(اسیدهای هسته ای) خاصیت اسیدی دارد رنگ میکند در نتیجه  هسته سلول آبی تیره متمایل به بنفش میشود

 2- رنگینه ائوزین ساختار های  بازی سلول یعنی  دانه های موجود در سیتوپلاسم سلول را  رنگ میکند و این دانه ها که خاصیت بازی دارند با رنگ ائوزین به رنگ نارنجی درمیآیندو  دانه های موجود در سلول های ائوزینوفیل که با رنگ آمیزی  گیمسا به رنگ نارنجی درمیآیند

ثابت کردن یا فیکس کردن

1-گسترش خونی(لام خونی) تهیه شده را میگذاریم خوب خشک شود

2-لام خونی  را روی دهانه یک لیوان قرار می دهیم

3- روی سطح لام خونی  قطره قطره الکل متانول میریزیم . بطوریکه الکل تمام سطح لام خونی را فرا گیردصبر می کنیم تا الکل روی  سطح لام خوب خشک شود.(این عمل را ثابت کردن لام خونی با الکل گویند.)

مر حله رنگ آمیزی

1-رنگ گیمسا را به نسبت یک به ده با آب رقیق میکنیم. (1ccرنگ گیمسا +  9 ccآب)

2-روی سطح لام خونی که ( ثابت شده است) را با رنگ رقیق شده می پوشانیم.

3-بعد ازگذشت 20 تا 30 دقیقه رنگ روی لام را دورمیریزیم.

لام را زیر شیر آب با جریان ملایم گرفته تا رنگ های اضافی خوب شسته شود

حالا سلول های خونی روی لام رنگ گرفته اند.

4-   میگذاریم لام خشک شود

5-روی لام یک قطره روغن ایمرسیون میچکانیم

بعد زیر میکروسکوپ با عدسی شیئی (لام را مورد مطالعه قرار می دهیم

بعد زیر میکروسکوپ با عدسی شیئی X 100لام را مورد مطالعه قرار می دهیم

در تمام مراحل موظب باشید لام را پشت و رو نگذاشته باشید

 

رنگ آمیزی گویچه های سفید خون

رنگ آمیزی پریودیک اسید شیف یا رنگ آمیزی پا س

( PERHODIC ACID SCHIFF ( PAS

معرف های لازم :

A  محلول اسید پریودیک1%

طریقه ساخت5 گرم پودر اسید پریودیک را درcc 500  آب مقطر خوب حل می کنیم . محلول آماده است درشیشه تیره تا 3 ماه پایدار می ماند

- B معرف شیف : (SCHIFF REAGENT)

1- فوشین بازیک ( نئوفوشین) 5 گرم

2 آب مقطر 500 سی سی

3- متا بی سولفیت سدیم یا پتاسیم 2 گرم

4-اسید کلریدریک غلیظ 2 سی سی

پودر چارکل  CHARCOAL   4 گرم

آب مقطر را در داخل یک ارلن مناسب می ریزیم. وحرارت میدهیم تا به جوش آید

سپس فوشین بازیک را اضافه کرده و مخلوط می کنیم . تا خوب حل شود.

می گذاریم حرارت محتوی ارلن به حدود 50  درجه سانتی گراد برسد

بعد متا بی سولفیت سدیم را اضافه کردهخوب مخلوط می کنیم. می گذاریم. تا سرد شود .سپس اسید کلریدریک غلیظ را اضافه کردهمحتوی ارلن را خوب مخلوط می کنیم پودر چارکل راا اضافه کرده. یک تا دو دقیقه خوب مخلوط می کنیم. وسپس محلول را بوسیله کاغذ واتمن صاف می کنیم.محلول آماده است آن را در یک شیشه تیره ریخته ودر حرارت 4 +درجه یخچال نگه داری می کنیم.

توجه: معرف شیف به رنگ زرد  کم رنگ است .و لی به مرورصورتی رنگ می شود که باید دور ریخته شود

به تاریخ 17 اردیبهشت 1389 کتابت شد - دکتر قهرمانی


 
گسترش خون
ساعت ٧:٤۸ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

Blood Smear وسیله کار 1- دو عدد لام یک بار مصرف تمیز 2 - لوله موئینه ساده طرزتهیه گسترش خونی نمونه خون حاوی ماده ضد انعقاد EDTAرا به آرامی خوب مخلوط میکنیم یک قطره خون را بوسیله لوله موئینه در یک سانتیمتری انتهای لامA قرار میدهیم لبه لام دیگرلامB را با زاویه حدود 30 درجه بر روی قطره خون قرار می دهیم لحظه بعد خون سراسر روی لبه لام B یعنی فصل مشترک دولام انتشار می یابد اکنون لامB را با همان زاویه 30 درجه با یک فشارملایم وسرعت یکنواخت در سطح لام A به سمت جلوحرکت میدهیم اکنون گسترش خونی آماده است می گذاریم خون سطح لام خشک شود. سپس در حاشیه گسترس توسط مداد مشکی مشخصات بیمار را می نویسیم خون روی لام را با الکل متانول ثابت میکنیم . حالا گسترش خونی برای رنگ آمیزی آماده است. ویژگی گسترش خونی خوب این است که دوسوم(3/2) سطح لام را اشغال کند. پس گسترش خونی کوتاه ارزش پائینی دارد گسترش خونی مطلوب دارای مناطق ضخیم, متوسط, نازک می باشد انتهای گسترش خونی شعله شمعی باشد. انتهای گسترش های خونی ناصاف کج ونوک تیزبی ارزش تلقی می شود یک گسترش خونی نادرست باعث اشکال در تشخیص سلولهای خونی می شود


 
سوپرمارکت
ساعت ٧:٤٧ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

سوپرمارکت

در محله ما سه سوپرمارکت هست اولی صاحبش اهل شهرستان T دومی متعلق به یک نفر اهل منطقه K و سومی از ان یک نفر از اهالی R . این سه نفر هرکدام متعلق به سه فرهنگ متفاوتند .

 انکه ازT آمده = اکثرا چراغ مغازه اش علیرغم قطع نشدن برق شهر خاموش است . درجه برودت یخچالش ولرم و وقتی میخواهد چند جنس به شما بفروشد سعی میکند همه را در یک کیسه پلاستیکی بچپاند تا یک کیسه ناقابل صرفه جویی شود حتی ممکن است نان را با صابون و خرما در یک کیسه قرار دهد هدف فقط صرفه جویی محض است ناهار و شام را در مغازه میخورد و برای اصلاح سر به گفته خودش به شهرشان برمیگردد. اکثرا عصبیست و مشکل دارد مشتریش هم کم است کافیست یک نفر از جلو مغازه او رد شود و به مغازه دیگری برود کفری میشود .در منزل اجاره ای است و مغازه را اجاره کرده است

انکه اهل شهر R است = چراغ مغازه اش روشن است یخچالش سردتر از مورد قبلیست ممکن است هر جنسی را در یک کیسه قرار دهد کیسه یکبارمصرف برایش مسئله نیست مغازه اش دونبش است ناهار و شام را در منزل میخورد مشتری را ممکن است به مغاره های دیگرهم هدایت کند .

فروشنده متعلق به منطقه K=قبل از ورود به مغازه اش سلام میدهد چراغش روشن و کیسه برایش مسئله ای نیست کیفیت جنسهایش عالیست مشتری فت و فراوان دارد در کوچه پشتی هم مغازه دارد که در جوارش انبار نگهداری موادغذایی درست کرده است در دو سوپرمارکتش از شیر مرغ تا جان ادمیزاد یافت میشود . نتیجه ای که میتوان گرفت این میتواند باشد که اگر سخت بگیری سخت میشود اسان بگیری اسان میشود  لسان الغیب قرنها پیش فرموده است .گفت آسان گیر برخود کارها کزروی طبع- سخت میگیرد جهان برمردمان سخت کوش . اگر محل کسبی داریم هرچه برای دکوراسیون و تمیزی ان خرج کنیم همان میزان سود بیشتر برمیگردد . .


 
کتاب جامع بهداشت عمومی
ساعت ٧:٤٤ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

کتاب جامع بهداشت عمومی

دیروز روز بسیارخوبی بری من بود در اینترنت که میگشتم کتابی را با 2228 صفحه به زبان فارسی دانلود کردم به نام کتاب جامع بهداشت عمومی

این کتاب دارای چهارده فصل و سه ضمیمه است که توسط کارکنان وزارت بهداشت نوشته شده است بسیار کتاب جامعیست در حوزه بهداشت عمومی.

در صفحه 11 این کتاب در مورد تاریخچه موسسه رازی امده است

 

تاریخچه تولید بیشتر واکسن ها و سرم های بیماری های انسانی به تاریخچه تاسیس و فعالیت های انستیتورازی مربوط می شود وقتی دکتر بهرامی رئیس انستیتو پاستور شد همه گیری شدید حیوانی طاعون گاوی اتفاق افتاد که تلفات وسیعی در گاوها ایجاد کرد . در نوشته های آن زمان این همه گیری حیوانی را " گاومیری " نامیده اند به هر حال کنترل این بیماری نیز به عهده انستیتو پاستور گذاشته شد ولی در سال 1309 شمسی اداره کل خلافت، دکتر فاتح را به فرانسه فرستادند که ش خصی را به منظور تاسیس موسسه ای برای بیماری های دامی استخدام کند و او دکتر دلپی را استخدام کرد . دکتر دلپی در سال 1309 شمسی که به تهران آمد حصارک را که یک مزرعه دولتی بود و مقابل آن نیز مرتع بود به عنوان محل انستیتو رازی انتخاب کرد و کسانی را که در انستیتو پاستور برای مبارزه با طاعون گاوی کار می کردند به آنجا منتقل کرد . بیشتر فع الیت های انستیتو رازی بین سال های

1310 و 1320 در زمینه تولید واکسن های بیماری های حیوانی بود . در سال 1321 شمسی به علت اپیدمی دیفتری به توصیه دکتر قریب و دکتر اقبال قرار شد سرم ضد دیفتری در انستیتو رازی تهیه شود و دکتر میرشمسی به اینکار اقدام کرد . گرچه قرار بود پس از پایان جنگ جهانی دوم انستیتو رازی کارهای مربوط به تولید محصولات انسانی را تعطیل کند ولی به پیشنهاد دکتر اقبال قرار شد این فعالیت حفظ شود . از 1333 به بعد واکسن سه گانه دیفتری، کزاز، سیاه سرفه برای اداره کلّ بهداشت ساخته شد . بعدا واکسن های سرخک و فلج ا طفال به تولیدات انسانی انستیتو رازی اضافه شد که تولید آن ها به طور عمده مدیون فعالیت های دکتر میرشمسی و همکاران وی می باشد.

کتاب خوبیست برای مطالعه دانشجویان رشته های پزشکی و علوم وابسته از جمله دامپزشکی صرفنظر از غلطهای تایپی که فلاحت را خلافت نوشته و غیره که ناشی از کمدقتی تایپیست است انهم بدلیل حجم بالای کار 2228 صفحه شوخی نیست

 

آدرس ویرایش الکترونیک کتاب در سایت وزارت بهداشت این است :

http://www.elib.hbi.ir/persian/library.htm

 

 خداوند برعمر و مال نویسندگان ان بیافزاید . ایکاش حیوانات هم دارای کتاب جامع بهداشت بودند .


 
آزمايش استريپ كاپ و CMT در شير
ساعت ٩:٢۸ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٦ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

 

n در ورم پستا نهای حاد یكی از علأئم بیماری وجود رگه ها ی خون ولخته و دلمه همراه با سرم سبز رنگ در شیر است .قبل ار آنكه دستكاه شیر دوشی را بدام متصل كنیم باید چند مرتبه جریان شیر هر كارتیه را روی صفحه سیاه فنجان بریزیم تا عوامل غیر طبیعی شیر مشخص شود .
nاستريپ كاپ يك ظرف صاف است به رنگ سياه كه به 4 قسمت تقسيم شده است بواسطه رنگ سياه ان لخته ها به راحتي قابل ديد است
nبه محض ديدن لخته در شير دام را از گله جدا و ايزوله ميكنند و بعد بررسيهاي كامل انجام ميگيرد
nاساس اين ازمايش برپايه شمارش لكوسيتهاست كه در موقع ورم پستان تعداد انها افزايش ميابد
nدر اثر افزايش لكوسيتها حالت رسوب يا ژل مانند ايجاد ميشود
nشير
nپاروي پلاستيكي
nبطري پلاستيكي محتوي معرف شالم يا معرف نورلاندر يا ماستاييد

این آزمایشCMT تشخیص گاوهای مبتلأ به ورم پستا ن مخفی است . در این نوع ورم پستا ن چنانكه ملأ حظه شد شیر از نظر ظاهر ی سالم و طبیعی بنظر میرسد و هیچگونه علأ ئم بیماری در گا وممكن است مشخص نباشد ا ما با ریختن مقداری شیر درظرف چهار قسمتی از (هر كارتیه در یك قسمت) ورم پستان را تشخیص میدهیم .

nپس از اضافه شدن شیر آنرا بمدت 10 الی 20 ثانیه بطور مورب تكان میدهند تا با معرف مخلوط شود پس از این مدت در صورت وجود ورم پستان شیر لخته و بریده میشود . هر چه مقدار و غلظت لخته بیشتر باشد شدت ورم پستا ن و وجود مواد بافتی وگلبولها ی سفید بیشتر است .



 
آزمایش هاتیس
ساعت ۸:٠٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ۱٦ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

آزمایش هاتیس

 

 

اساس این ازمایش برای مشخص کردن وجود استرپتوکوک اگالاکتیه در شیر است که لاکتوز شیر را تخمیر و باعث ایجاد اسید میگردد در نتیجه این عمل معرف برم کرزول که ارغوانی است زردرنگ میشود

 مواد لازم =

شیر

لوله ازمایش

محلول ارغوانی برم کرزول

انکوباتور 37درجه

 روش ازمایش=در لوله ازمایش نیم سی سی محلول ارغوانی برم کرزول بریزید

9 و نیم سی سی شیر تازه به ان اضافه کنید

بمدت 24 ساعت در انکوباتور 37 درجه سانتیگراد بگذارید

اگر نونه شیر حاوی استرپتوکوک اگالاکتی باشد کلنیهایی به رنگ زرد در جدار داخلی لوله ایجاد میشود

 


 
 
ساعت ۸:۱٥ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

عنوان: روش برداشت و ارسال نمونه مرضی دام


مراقبت بیماریهای دامی سر لوحه تمامی اقداماتی است که در راستای کنترل و ریشه کنی بیماریها انجام می گیرد . در حقیقت مراقبت سیستمی است علمی و هوشمند که می توانند زمان رسیدن به اهداف بهداشتی را کوتاه نماید و با دیدگاهی منطقی و علمی راه کارهای مناسب را ارائه نماید . این سیستم بر اصول علم اپیدمیولوژی استوار است و شکی نیست که تمامی جوانب برخورد با بیماری را در نظر دارد. برای رسیدن به نتایج مطلوب همان طور که هر بیماری از پیچیدگی های خاص خود برخوردار است , در مراقبت نیز هماهنگ با این پیچیدگی ها می باید روش های مورد نیاز را طراحی و اعمال نمود . در این ارتباط تعیین و تفریق عوامل پاتولوژی در جمعیت های دامی و چگونگی گسترش و سرایت آنها از ویژگیهای مراقبت است که می بایست با روش های مناسب نمونه هایی را که می توان عوامل پاتوژن را از آنها جدا نمود. جمع آوری کرد تا بتوان در ارتقاء کیفیت اطلاعات و ارائه روش های مناسب کنترل و ریشه کنی اقدام نمود.

نکات لازم در جمع آوری نمونه ها

1- انتخاب دام : باید دقت شود که دام انتخابی نمونه مناسبی از مبتلا یا گله آلوده باشد و در صورت امکان از چند راس دام نمونه برداری صورت گیرد. انتخاب دام حائز اهمیت فراوان است , بطور مثال نمونه برداری از دام درمان شده بطوریکه درمان توانسته باشد بر روی عامل پاتوژن تاثیر گذاشته باشد نتیجه ای را عاید نخواهد کرد که می توان به نمونه برداری تب برفکی اشاره نمود که در زمان برداشت نمونه باید توجه شودکه دهان دام که نمونه های اپی تلیوم از آنجا برداشت می شود توسط مواد ضد عفونی کننده درمان نشده باشند.

2- زمان نمونه برداری : باید سعی نمود نمونه را در زمانی برداشت کرد که مناسب باروند بیماری و با توجه به روش آزمایش موردنظر متخصص است, اخذ نمونه خون باید در اوج تب هنگامی که وجود دارد انجام یابد در غیر اینصورت نتیجه حاصل نخواهد شد.

3- روش نمونه برداری : نمونه ها باید به روش مناسب و بهداشتی جمع آوری گردند تا از آلودگی های ثانویه که می تواند نتیجه را مخدوش نماید جلوگیری شود.

4- شماره گذاری نمونه: نمونه باید شماره گذاری شود. اطلاعات مورد نیاز روی آن ثبت شود

5- نمونه بیماری هدف : نمونه باید برای بیماری هدف اخذ شده باشد که ضروری است نام بیماری ذکر شود. بطور مثال درخواست آزمایش برای بیماری ویروسی موضوعی راحل نمی نماید زیرا بیماریهای ویروسی بسیار متنوعند و امکان آزمایش همگی آن فراهم نیست و این مهم آنگاه فراهم می گردد که متخصص با توجه به بررسیهای اپیدمیولوژیک و نشانه های بالینی و کالبد گشایی مظنون به بیماری خاصی گردد.

6- هماهنگی نمونه ها: نمونه ها باید با بیماری مورد نظر هماهنگی داشته باشند. بطور مثال برای تایید وجود بیماری طاعون نشخوار کنندگان کوچک, ارسال غدة لنفاوی ضروری است و نمی توان در شرایطی که بیماری آندمی است, چند نمونه سرم خون برای تحلیل بیماری آزمایش کرد. در این حالت نمونه برداری لازم است برای سرد مونیتورینگ انجام گیرد و از برداشت نمونه های بی هدف خودداری شود. و همچنین برای بیماری دیگری مانند تب برفکی که ارسال نمونه اپی تلیوم می باید در ماده محافظ انجام یابد و نمونه های سرم مشکلی را حل نمی نمایند

7- زمان , شرایط و نحوه ارسال نمونه : نمونه هایی که جمع آوری می گردند به تناسب بیماری باید در شرایط مطلوب نگهداری شوند که برای اکثر بیماریها در مجاورت برودت است . البته برای نمونه های پاتولوژی که محلول نگهدارنده فرمالین است . نگهداری در مجاورت سرما ضرورتی ندارد ولی برای بیماریهایی مانند جنون گاوی که مغز در فرمالین نگهداری می شود نیاز است که فرمالین آن بعد از 24 ساعت تعویض گردد و در کمتر از دو هفته به آزمایشگاه ارسال شود.

بطور کلی نمونه ها پس از جمع آوری می باید در کوتاهترین مدت به آزمایشگاه ارسال گردند بخصوص برای مواردیکه نیازمند جداسازی ویروس و میکروب هستند. اگر چه نگهداری این گونه نمونه ها در مجاورت سرما فرآیند گندیدگی و مرگ عوامل پاتوژن را به تاخیر می اندازد, ولی فاصله زمانی زیاد بین جمع آوری نمونه ها و ارسال آنها به آزمایشگاه حتی در مجاروت سرما تاثیر منفی در آزمایشات خواهد داشت و ممکن است نتیجه ای حاصل نگردد و زمان مناسب برای ارسال نمونه 12 ساعت پس از جمع آوری در نظر گرفته شده است.

هنگام ارسال نمونه باید توجه داشت که کوتاهترین و سریع ترین روش ارسال در نظر گرفته شود . نمونه ها بصورتی بسته بندی گردند که ضمن آنکه خطر انتشار بیماری به حداقل ممکن برسد , موضع افزایش درجه حرارت در نظر گرفته شود و در تمام طول مسیر سرمای مطلوب حفظ گردد . در بسته بندی نمونه ها باید دقت گردد که از ظروفی استفاده گردد که امکان خروج مایع از آن وجود نداشته باشد.

ملاحظات عمومی در مورد ارسال نمونه ها

1- به همراه نمونه ها باید سابقه دام بصورت دقیق و روشن ارسال گردد . این سابقه باید مسائلی نظیر نحوه تغذیه و مدیریت دامداری را نیز شامل باشد.

2- اگر بیماری مورد ظن دارای اهمیت زئونوتیک باشد, این مساله باید به صورت واضح بر روی ظرف حاوی نمونه ثبت گردد.

3- تمامی نمونه ها باید در ظرف های در بسته و غیر قابل نشت که بر روی آنها برچسب های ضد آب الصاق شده باشد به آزمایشگاه حمل گردند .

 

 

 

 

 

 


 
معلم
ساعت ۸:۱٤ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

روز معلم گرامیباد

یکی از روزهای سال در تقویم به نام روز معلم نامیده شده است من بچه که بودم در تصورات کودکیم فکر نمیکردم که معلمها هم مثل ما غذاهایی مثل اش – دلمه –ابگوشت میخورند بلکه فکر میکردم غذاهای انها جداست و چیز دیگریست . بعدها کم کم فهمیدم که معلمها هم ادمیانی چون مایند فقط سوادشان از ما بیشتر است بعدها پی بردم که معلمین چند دسته اند معلم روستایی و معلم شهری و معلم کلاسهای خصوصی . معلم روستایی معلمی بود که در یک کلاس و زیر یک سقف همزمان به چندین مقطع در س میداد مثلا میگفت کلاس اولیها مشقشان را دراورند .دومیها مطالعه کنند – سومیها املا بنویسند و چهارمیها ... معلم شهری فقط به یک مقطع زیر یک سقف درس میداد . و معلم کلاسهای خصوصی که نانش در روغن بود و چه روغنی . درسی داشتیم به نام سرود که در ان سرودها را تمرین میکردیم و جلسه اخر معلم مربوطه برایمان ویلون میزد . ویلون را سر کلاس میاورد و مینواخت و ما گوش میدادیم . معلمی هم داشتیم که از زنش میترسید در هر مقطعی با تلفن دفتر مدرسه از خانه احضار میشد میرفت . معلمی داشتیم عاشق خواهر یکی از همکلاسیها شده بود در هر جلسه کلاس ان همکلاسی را پای تخته فرا میخواند و وقتی هم حاضر غایب میکرد تک تک حروف کلمات نام و نام خانوادگی ان همکلاسی را مشدد میگفت بطوریکه رگ گردنش اندکی بیشتر از وقتی که نام بقیه را میخواند متورم میشد . معلمی داشتیم که برای تنبیه از سیلی استفاده میکرد دیگری از چوب و سومی از وسیله ای که خره زن میگفتند و استفاده اصلی این وسیله در راندن اسب و الاغ بود .  ترکه بود . پاره ای از معلمها هم بودند که برای تنبیه درخواست عزیمت پدر یا مادر دانش اموز را به مدرسه میکردند چند نفری هم بودند که پرونده دانش اموز را زیر بغلش گذاشته و راهی منزل میکردند . از این گچ های با کلاس قلمی یا ماژیک خبری نبود گچهای قلمبه را خدمتگذار مدرسه زیر افتاب درست و خشک میکرد . هفته ای دو روز دانش اموزان مریض را به بهداری میبردند و اگر دکتر مدارس تشخیص میداد که دانش اموز دروغکی مرض شده با تجویز یک سیلی ابدار او را روانه مدرسه و عودت میداد . و اگر هم مبتلا به امراضی مانند اوریون بود برایش پماد سیاه تجویز و راهی منزل میکردند . گاهی وقتها در روز دوبار مدرسه میرفتیم صبح یکبار و بعد از ناهار هم یکبار . مدارس کلا دولتی بود مدارس خصوصی نبود چه برسه به اینکه مدرسه خصوصی باشد ودر داخل همان مدرسه خصوصی هم کلاس خصوصیتر برای دانش اموزان خصوصیتر تشکیل شود . هیچ گونه رابطه ریالی و پولی بین معلم و متعلم موجود نبود ولی احترام و عزت فراوان مابین متعلم و معلم موجود بود .


 
سلامان و ابسال
ساعت ۸:۱٢ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱٢ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

در ستایش خداوند از سلامان و ابسال عبدالرحمن جامی

 

 

ای به یادت تازه جان عاشقان

زاب لطف تر زبان عاشقان

از تو بر عالم فتاده سایه ای

خوبرویان را شده سرمایه ای

عاشقان افتاده ان سایه اند

مانده در سودا از ان سرمایه اند

تا زلیلی سر حسنش سر نزد

عشق او اتش به مجنون در نزد

تا لب شیرین نکردی چون شکر

آن دو عاشق را نشد خونین جگر

تا نشد عذرا زتو سیمین عذار

دیده ی وامق نشد سیماب بار


 
سلام
ساعت ۱۱:٥٧ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

سلام و درود به شما انسان - همسایه- فامیل - اشنا - بیگانه - صاحب نام - گمنام - هرکس که در روی کره زمین است - روی زمین - زیر زمین - در اسمان - در قعر چاه - در بیابان - در خیابان - در اتوبان - در سورتمه - در درشکه سلامت باشید


 
فال
ساعت ۱۱:٥٦ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

صوفـی بیـا کـه‌آینـه صافی‌ست جـام را     تـا  بنـگـری صفــایِ مـیِ لعــل‌فـام را

       رازِ درونِ پـرده ز رنـدانِ مسـت پـرس        کـاین حـال نیسـت زاهـدِعـالی‌مقـام را

       عنقـا شکـارِ کـس نشـود دام  بـازچیـن    کـانجا همیشه‌بـاد بـه‌دست‌اسـت دام را

       درعیشِ نقـدکوش کـه‌چون آبخور نماند     آدم بـهـشـت  روضــه دارالـسّــلام را

       در بـزمِ دور یک دو قدح درکش و بـرو          یعنـی  طمــع   مـدار  وصــالِ  دوام را

       ای دل شباب‌رفت و نچیدی‌گلـی‌زعـیش    پیـرانه‌سـر بکـن هنـری، ننـگ‌ و نـام را

       ما را بـرآستـانِ تو بس حقِّ خدمت‌است    ای خـواجـه بـازبین بـه ترحّـم غـلام را

                                   حـافظ مریدِ جامِ مـی‌است ای صبـا بـرو

                                   وز  بنـده بنـدگی بـرسـان شیـخِ جـام را

 


 
اگر گربه ای به ما زل بزند
ساعت ۱۱:٥٤ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

این گربه دارد به ما نگاه میکند در نگاهش قصه ها دارد

نگاه دامپزشک= ای انسان مرا به کلینیک دامپزشکی ببر و واکسنهایم را بزن و داروهای ضد انگلم را برابر تجویز دکتر دامپزشک خریداری کن

نگاه مهندس دامپرور= به من غذاهای پخته بده پسمانده خودت را نده

نگاه متخصص الرژی= مرا در کنار خود قرار ده تا با پخش موهایم در محیط مشتریان الرژی را به مطبها گسیل دارم و واکسن الرژی را که هیچ خاصیتی ندارد و نویسنده تجربه کرده به قیمت بالا خرید و فروش شود

نگاه قصاب = گوشت خوب به مشتری نده تا سهم بیشتری را به من در منازل بدهند

نگاه کارشناس بهداشت عمومی = تجارت مرغ زنده در کوچه ها و معابر زیاد شود تا ما هم در زباله ها به نان و نوایی برسیم

نگاه فیلم ساز = نگویید کسی از گربه های ایرانی خبر ندارد اصلا مگر کسی از کسی خبر دارد که سر گربه بی کلاه مانده باشد باز خوب است میگویند خر تو خر  یا خر تو الاغ و تاکنون کسی نشنیده که بگویند گربه تو پیشی

نگاه سم شناس = چقدر سم موش کش تولید میکنید بابا باور کنید ما بهتر از سموم که اسایش زیست محیطی را به هم میزنند میتوانیم موش بخوریم

نگاه تهیه کننده = اگر مضامین تام و جری تمام شود من چکارکنم

نگاه استاد ادبیات فارسی دانشگاه = بازهم گلی به جمال مولانا عبید ذاکانی

نگاه عاقل اندر سفیه = مرد حسابی این چه دروغ شاخداریست که برای تنظیم راه رفتن موجودات دوپا درست کردی که میگویی اهسته بیا اهسته برو که گربه شاخت نزنه ما کی شاخ داشتیم

نگاه گربه = اخ اگر با گربه ای سیاه ازدواج میکردم چه بچه گربه های برنزه ملوسی داشتیم البته مشروط بر اینکه ادمیان انها را در گونی در کنار رودخانه شهر رها نمیکردند .

متخصص ویرولوژی = در نهایت ثابت نشد که اب داغ ریختن بر گربه باعث زگیل میشود


 
دنبلان قارچ
ساعت ۱۱:٥٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

 

 

قارچ دنبلان

Tuber aestivum
Tuber brumale
Tuber gibbosum
Tuber himalayensis
Tuber magnatum

Tuber melanosporum
Tuber mesentericum
Tuber oregonense
Tuber sinensis

 

دنبلان در فرهنگ دهخدا= قسمی از سماروغ مأکول که بدون ساقه و بدون ریشه در زیر زمین پدید می آید. (ناظم الاطباء). از ترکی طُمَلان . قسمی قارچ که در زیر زمین تولید شود به رنگ سرخ تیره ٔ اغبر. کماة. نبات الرعد. سماروغ . شحم الارض . (یادداشت مؤلف ). [از تیره های نوعی قارچ ] دنبلان ۞ که آسکهای آنها داخلی است و اطراف آنها را کلافه ٔ قارچ کاملاً فراگرفته است . (از گیاه شناسی گل گلاب ص 166). دنبلانها معمولاً دسته دسته در عمق 30 سانتیمتری در خاک و نزدیک به ریشه های گیاهان و درختها می رویند.کاشت آنها نتیجه ٔ مفید نداده است ، ولی به حالت طبیعی در بسیاری از زمینهای معتدل دیده می شوند و آنها رابه وسیله ٔ سگ یا خوک پیدا می کنند. (از دایرةالمعارف فارسی ).
افراد زیادی را در روزهای بهاری می‌توان در دامنه کوهستانها و کوه‌های شنی آذربایجان غربی به خصوص در منطقه خوی مشاهده کرد که در حال جستجو و جمع آوری یک نوع قارچ طبیعی که در منطقه به دنبلان شهرت دارد، هستند.

دنبلان قارچی است کروی شکل که در زیر خاک رشد میکند و پوسته خارجی آن زگیلدار میباشد. به رنگهای قرمز تیره، خاکستری، سفید، بنفش و سیاه دیده میشود. دنبلان ایران در فارس، کوههای اطراف تهران، آذربایجان، خوی، همدان و کرمانشاه میروید و به نامهای سمارق در اطراف خراسان، همدان در آذربایجان، چمه در کرمانشاه شناخته میشود

 

دنبلان ، نوعی قارچ است که به صورت طبیعی و خودرو در دامنه کوهستانها و کوههای شنی و رسی تولید و برداشت می شود.

زادگاه اولیه و محل رویش دنبلان کشورهای افغانستان و هندوستان است و در کشور ما نیز در کوهستانهای نواحی شمال غربی چون کوه‌های ماکو، چالدران، پلدشت، چایپاره، مرند، جلفا و خوی وجود دارد.

اندام باردهی این نوع قارچ کوهی دارای حفره یا شیارهای کوچک و متعدد به رنگ قهوه‌ای تیره یا روشن شبیه یک گردو یا سیب زمینی معمولی در زیر خاک به عمق ‪ ۵الی۳۰سانتی متر رشد می‌کند.

شکل ظاهری دنبلان (تیپیک) به راحتی در زیر خاک قابل تشخیص است.

معمولا از نخستین روزهای فروردین ماه، رشد این گیاه خودرو بدون ریشه و ساقه که در حقیقت خلقت و عظمت خدا را نشان می‌دهد شروع می‌شود و تا اواخر اردبیهشت ماه برداشت آن ادامه می‌یابد.

اهالی مناطق کوهستانی معتقدند، تولید محصول دنبلان یا قارچ کوهی به نسبت بارندگیهای بهاری متغیر است و رعد و برق و ابرهای آسمانی بر میزان باردهی محصول می‌افزاید.

دنبلان از انواع قارچ‌های کوهستانی کاملا طبیعی بوده و می‌توان آن را به عنوان لذیذترین و قوی‌ترین قارچ‌های خوراکی دانست که دارای ویتامین و پروتئین زیادی می‌باشد.

کوهستانی بودن محصول، خاصیت غذایی بالا باعث شده که قیمت آن برای مصرف کنندگان گران تمام شود.

افراد آشنا و مطلعی در منطقه خوی وجود دارند که روزانه می‌توانند بین ‪۱۰ الی۱۵کیلو قارچ دنبلان جمع آوری کنند.

. قارچ دُنبَلان نوعی قارچ خوراکی گرانقیمت و کمیاب است. این قاچ در گونه‌های مختلف به رنگهای قرمز تیره، خاکستری، سفید، بنفش و سیاه است ولی لذیذترین نوع آن دارای پوستهٔ سیاه‌رنگ است.

قارچ‌های دنبلان معمولاً دسته دسته در عمق ۳۰ سانتیمتری در خاک و نزدیک به ریشه‌های  گیاهان و درختها می‌رویند. کاشت آنها نتیجه مفید نداده‌است، ولی به حالت طبیعی در بسیاری از زمینهای معتدل دیده می‌شوند و آنها را به وسیله سگ یا خوک پیدا می‌کنند.[۶]

دو نوع سیاه و سفید این قارچ گران‌قیمت‌ترین قارچ‌های دنبلان زیرزمینی هستند. بیش‌ترین میزان مصرف قارچ دنبلان در رستوران‌ها، صنایع غذایی، تهیهٔ انواع  سسها و روغن‌های معطر و نیز داروسازی است.[۷] قارچ دنبلان به صورت همزیستی با ریشه‌های درختان جنگلی به وجود می‌آید و در سطح تجاری در آزمایشگاه‌ها اقدام به تولید نهال آلوده به میسلیوم‌های قارچ دنبلان می‌کنند و بعد کشت درختان را در زمین انجا م می‌دهند. اندازه قارچ دنبلان از یک فندق تا اندازه یک پرتقال می‌باشد و شکلی شبیه سیب زمینی دارد.کشت وکار این قارچ‌ها در زمین‌هایی ک بکر می‌باشد هم موجب در آمدزایی افراد بومی می‌شود و هم طبیعت دچار دستخوردگی نمی‌شود.

در ایران

گونه کمیابی از قارچهای دنبلان زیر زمینی در دامنه‌های کوههای زاگرس ، به ویژه در استان ایلام،(روستای شباب) یافت می‌شود که بسیار لذیذ است.افراد محلی پیدا کردن قارج محلی را به بخت و اقبال ربط می‌دهند اما فقط یک قدرت بینایی که خسته نشود و توانایی تشخیص کمترین اختلاف سطح زمین را (در مساحتی به اندازه یک کف دست)نسبت به اطراف آن داشته باشند ،در پیدا کردن قارچ دنبلان زیر زمینی موفق هستند. گونه‌ای از نادرترین قارچ‌های دنبلان کوهی جهان در برخی از مراتع   طارم استان زنجان شناسایی و در  دانشگاه زنجان بررسی شده‌است. این قارچ در کوه پایه ‌های روستای مارکان از توابع شهرستان خوی نیز رشد می‌کند و معمولا در اواسط فروردین و اوایل اردیبهشت یافت می شود. قارچ دنبلان کوهی با گیاهان مرتعی همزیستی دارد و در سال‌های پر باران و فصل پاییز و نیز از اول اسفند تا نیمه اول فروردین در مراتع شهرستان طارم رشد می‌کند. بیش از ۱۵ نوع  پروتئین در این قارچ‌ها شناسایی شده‌است. [۹]

مواد لازم :    دنبلان 1000 گرم
روغن  3 عدد
پیاز  3 قاشق سوپخوری
تخم مرغ  3 عدد
نمک  قدری

طرز تهیه :

دنبلان زمینی یک نوع سیب زمینی خوردروست که بسیار خوشمزه و لطیف است و معمولا در فصل بهار بدست میآید و طرز استفاده از آن بدین طریق است که پوست آنرا میکنیم و خرد میکنیم و چون دارای شن فراوان است بدقت می شوئیم و بعد در روغن کمی سرخ میکنیم و یا به سیخ میکشیم و کباب میکنیم و ممکن است  دنبلانها را ورقه کرد و پیاز را نیم سرخ نمود و دنبلان   را با پیاز کمی سرخ کرد و چند عدد تخم مرغ را مخلوط کرده روی دنبلان  و پیاز ریخت و حرارت را ملایم کرده درب ظرف را گذاشت وقتی تخم مرغها بسته شد دنبلان  آماده مصرف است . برای یک کیلو  2 تا 3 عدد پیاز 2 تا 3 قاشق سوپخوری روغن و 2 تا 3 عدد تخم مرغ کافیست .

 




 
گروه خون
ساعت ٩:۱٢ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

گروه های خونی

خون از چه اجزایی تشکیل شده است؟
یک انسان بالغ حدود 6-4 لیتر خون دارد که در سر تا سر
بدنش در حال گردش است. خون کارهای مهمی انجام می دهد اما انتقال اکسیژن به بخش های مختلف بدن، مهم ترین کار آن است. خون از چند نوع سلول شناور و مایعی به نام پلاسما تشکیل شده است.
سلول های قرمز خون
که گلبول های قرمز نیز نامیده می شوند حاوی هموگلوبین اند. این پروتئین به اکسیژن متصل می شود. گلبول های قرمز اکسیژن را به بافته های بدن می رسانند و دی اکسید کربن را از محیط آن ها دور می کنند. سلول های سفید خون که گلبول های سفید نیز نامیده می شوند با عوامل عفونی مبارزه می کنند. پلاکت ها. به لخته شدن خون کمک می کنند. برای مثال، وقتی جایی از بدنمان بریده می شود، آن ها با تسهیل لخته شدن خون مانع خونریزی شدید می شوند. پلاسما. حاوی املاح و پروتئین های متنوعی است.                              آگلوتینه = به معنی بریده بریده شدن خون

گروه های خونی مختلف کدام اند؟
تفاوت خون های مختلف به وجود یا عدم وجود پروتئین های ویژه ای به نام پادتن
و پادزا برمی گردد.

پادزاها بر سطح گلبول های قرمز و پادتن ها در پلاسمای خون قرار دارند.

افراد مختلف، انواع متفاوت و ترکیب های متفاوتی از این مولکول ها را دارند.

گروه خونی شما به آن چه که از والدین خود به ارث برده اید وابسته است.
امروزه بیش از 20 نوع نظام تعیین گروه خون وجود دارد. اما نظام
ABO و RH مهمترین آن ها هستند که برای انتقال خون استفاده می شوند. همه گروه های خونی با هم ناسازگار نیستند. مخلوط کردن گروه های خونی ناسازگار به کپه کپه شدن خون می انجامد که برای بیمار خطرناک است

گروههای خونی آنتی ژنهایی هستند که در سطح گویچه‌های قرمزخون و سلولهای دیگر قرار دارند و از والدین به فرزندان به ارث می‌رسند. گلبولهای قرمز مانند همه سلولهای هسته‌دار بدن واجد اختصاصات آنتی ژنتیکی در سطح خود می‌باشند. این آنتی ژنها ، آنتی ژنهای گروه خونی نامیده می‌شوند.

گاهی دیده می‌شود که خون شخصی را به شخص دیگری تزریق می‌کنند خون شخص دهنده در بدن فرد گیرنده لخته می‌کند و رسوب می‌دهد. چگونگی این عمل با انعقاد خون متفاوت است و به وجود گروه‌های خونی مختلف مربوط می‌شود. در سطح خارجی گلبول‌های قرمز افراد دو نوع آنتی ژن از جنس پروتئین وجود دارد که به نامهای A و B معروف هستند.

برخی افراد آنتی ژن نوع A و برخی نوع B ، برخی هر دو آنتی ژن A و B را دارا هستند و برخی هیچ یک از آنتی ژنها را ندارند این افراد را به ترتیب در گروه های خونی AB ، B ، A و O قرار می‌دهند.
نظام
ABO
بر طبق این شیوه تعیین گروه خون، چهار نوع گروه خون وجود دارد
:  A_B_AB_O در میان جمعیت مردم در حدود 42 درصد گروه خونی A حدود 9 درصد گروه خونی AB و 42 درصد گروه خونی O را دارا هستند
گروه خون
A
اگر گروه خون شما از نوع
A باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای A و در پلاسمای خود پادتن B را دارید-  گروه خونی A : آنتی ژن نوع A را سطح گلبول قرمز خود دارند و در پلاسمای خونشان نیز آنتی کور B (ضد آنتی ژن B) را دارا هستند. فردی با گروه خون A تنها میتواند به بیماری با گروه خونی A خون اهدا نماید .

.

گرو خون
B
اگر گروه خون شما
از نوع B باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای B و در پلاسمای خود پادتن A را دارید.گروه خونی B : آنتی ژن نوع B را در سطح گلبو لهای قرمز خود را دارند و در پلاسمای خونشان نیز آنتی کور A (ضد آنتی ژن A) را دارند  فردی با گروه خون B تنها میتواند به بیماری باگروه خونی B خون اهدا نماید

گروه خون
AB
اگر گروه خون شما از نوع
AB باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود هم پادزای A و هم پادزای B دارید. در پلاسمای خون شما پادتن A و پادتن B وجود ندارندگروه خونی AB : آنتی ژن نوع A و B را در سطح گلبولهای قرمز خود را دارند و در پلاسمای خونشان نیز هیچ یک از آنتی کورها را ندارند.
  فردی با گروه خون AB تنها میتواند به بیماری با گروه خونی AB خون اهدا نماید . در شرایط اضطراری فردی با گروه خونی AB  مثبت میتواند از هر فردی با تمامی گروههای خونی AB,O,B,A خون دریافت نماید که اصطلاحا به گیرنده عمومی معروف است.             

گروه خون
O
اگر گروه خون شما از نوع
O باشد، شما بر سطح گلبول های قرمز خود پادزای A و B را ندارید. در پلاسمای خون شما هم پادتن A و هم پادتن B وجود دارند.

 گروه خونی O : هیچ یک از آنتی ژنها را در سطح گلبولهای قرمز خود ندارند ولی هر دو آنتی کور را دارا هستند. در شرایط اضطراری گروه خونی O منفی به هر فردی میتواند خون اهدا نماید که اصطلاحابه دهنده عمومی معروف است
 
                                       

برای پی بردن به گروه خونی هر کس ، مقداری از خون را با آنتی کورهای معین شده A یا B مخلوط می‌کنیم. از تولید یا عدم تولید رسوب که در اثر به هم چسبیدن گلبولهای قرمز ایجاد می‌شود می‌توان گروه خونی شخصی را معین کرد. اگر بخواهیم به فردی از گروه خونی B خون تزریق کنیم، چون پلاسمای خون او آنتی کور A را دارد نمی‌توان خونی را که دارای آنتی ژن A باشد به او داد. این آنتی ژن در گروه های A و AB یافت می‌شود پس او نمی‌تواند از این گروهها ، خون دریافت کند.

 یک قطره از انتی A را به قطره خون A اضافه کنید
                                                        یک قطره از انتی
B را به قطره خون B اضافه کنید

                                              

مشاهده کنید اگر قطره A و قطره B با انتی بادیها خوشه ای شدند

در تیپ O  قطرات A یا B خوشه ای نشده اند گروه خونی O : با هیچ یک از آنتی کورهای A و B رسوب نمی‌دهد

تیپ A قطره خون A با انتی بادی A خوشه ای شده است  گروه خونی A : با آنتی کور B رسوب نمی‌دهد ولی با آنتی کور A رسوب می‌دهد.

  • تیپ B با انتی بادی B خوشه ای شده است گروه خونی B : با آنتی کور B رسوب می‌دهد ولی با آنتی کور A رسوب نمی‌دهد.

تیپ AB در 3درصد موارد  در دوقطره خون خوشه ای شده است گروه خونی AB : با هر دو آنتی A و B رسوب می‌دهد

Rh Neg    
Blood

توجه = فاکتورهای ارهاش مثبت و ارهاش منفی از همین راه مشخص میشود به اینصورت که یک قطره از سرم انتی ارهاش یا انتی دی به قطره خون افزوده میشود بعد اسلاید را برای تسریع در اگلوتیناسیون درگرمخانه قرار میدهند اگر خوشه ای شدن روی دهد ارهاش منفی است اگر خوشه ای شدن اتفاق نیفتد ارهاش منفی است

Rh Pos    
Blood

An Rh Blood Typing (Warming) Box.

انتقال خون

گلبولهای قرمز را می‌توان به سهولت از حیوانی به حیوان دیگر انتقال داد. اگر گلبولهای قرمز فرد دهنده ، آنتی ژنهای مشابه با گلبولهای قرمز گیرنده داشته باشند، پاسخ ایمنی در حیوان گیرنده گلبول ایجاد نمی‌شود. اما اگر گیرنده آنتی بادیهایی بر علیه آنتی ژنهای گلبول قرمز دهنده داشته باشد، در آن صورت گلبولهای دهنده در معرض خطر تهاجم سریع قرار خواهند گرفت. زمانی که این آنتی بادیها به آنتی ژنهای موجود در سطح گلبولهای قرمز بیگانه متصل گردند، ممکن است سبب همولیز و فاگوسیتوز این سلولها شوند. در صورت فقدان آنتی بادیهای طبیعی ، گلبولهای قرمز تزریق شده موجب برانگیخته شدن پاسخ ایمنی در فرد دریافت کننده خون می‌شوند. سپس گلبولهای تزریق‌شده مدتی در خون گردش می‌کنند.
دومین
انتقال خون با این گلبولها یا گلبولهای شبیه به گلبولهای قبلی باعث تخریب سریع این گلبولها می‌گردد که منجر به بروز واکنشهای پاتولوژیک شدید می‌گردد-شما می توانید به شخصی با گروه خون A، خون A و به شخصی با گروه خون B، خون B تزریق کنید افرادی که گروه خون آنان از نوع O است، دهنده عمومی و افرادی که گروه خون آنان از نوع AB است، گیرنده عمومی نامیده می شوند

گروه خون

پادزاها

پادتن ها

می تواند خون بدهد

می تواند خون بگیرد

AB

BوA

_

AB

ABوA وB وO

A

A

B

ABو  A

AوO

B

B

A

ABوB

BوO

O

_

AوB

ABوAوBوO

O

 


 
روز جهانی کارگر گرامی باد
ساعت ٩:۱۱ ‎ق.ظ روز پنجشنبه ٩ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

روز جهانی کارگر بر کارگران زحمتکش گرامیباد  خداقوت بازوانتان پرتوانتر باد


 
اتوبوس
ساعت ٩:٤۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

شرکت واحد اتوبوسرانی در شهرهای بزرگ بار اصلی و ارزان جابجایی مردم را بخوبی برعهده گرفته و انجام میدهد بهای هر کورس تا امروز 500 ریال بود قرار بود به 750 ریال ارتقائ پیداکند مردم پول خورد نداشتند نشد قرار شد کارت بلیط چاپ شود چاپ شد به مبلغ 20000 ریال به مردم فروخته میشود مبلغ 5000 ریال بابت کاغذ کارت و مابقی اعتبار بلیطی کارت . گویا این برنامه قبلا در یکی از شهرهای همسایه با شکست مواجه شده است . کاش تجربه را تجربه نمیکردیم .


 
بهداشت گوشت دام
ساعت ٧:٥۳ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

نظافت در کشتارگاه

ترجمه از کتاب meat heigen

 نظا فت

CLEANSING

    قبل از پرداختن به موضوع و بحث معیارها و ضوابط تعیین کننده در کاهش بار آلودگی باکتریایی کشتارگاه و تا سیسات جنبی ان بهتر است به تعریف چند اصطلاح پرداخته شود

ــ ا ستریلیزا سیون                            :  Sterilization

       هر پروسه ای که (اعم از فیزیکی و یا شیمیایی) طی ان کلیه میکروارگانیسم های زنده از بین برده  می شوند استریلیزاسیون نامیده میشود این یک اصطلاح مطلق نامیده میشود واستریلیتی به معنی عد م وجود هرگونه موجود زنده می باشد .

ــ  ضد عفو نی کننده  Disinfectant   :

   یک عامل (معمولاشیمیایی )از بین برنده باکتری را ضد عفونی کننده می نامند البته این به معنی از بین بردن اسپورهای باکتری ها  که در برابر عوامل ضد عفونی کننده خیلی مقاوم می باشند نیست .

ـــ  انتی سپتیک   Antiseptic  :

       انتی سپتیک ماده ای است که بر روی رشد میکروبها اثر متوقف کننده و باز دارنده داشته یا فعالیت ان را جلوگیری کرده و یا از بین می برد.

 

 

ــ جرمی سا ید Germicide  :

 

      جرمی ساید ماده ای است که سلولهای باکتری زنده ودرحال رویش را از بین می برد البته این بمعنی از بین بردن اسپورهای باکتری نمی باشد  بدین ترتیب اثر ان مشابه اثر ضدعفونی کنند ه ها می باشد . مواد         جرمی ساید اصولا و معمولا به منظور از بین بردن باکتریهای پاتوژن و بیماریزا بکار برده  می شوند.

ــ شو یند ه ها  Sanitizer

       مواد شیمیایی میباشند که تعداد ومیزان باکتری های آلوده کننده محیط وسطوح مورد تماس با مواد غذایی را به پایینتر از حد استاندارد کاهش میدهندبسیاری از شوینده های مورد عرضه در بازار دارای ترکیبی از         دیتر جنتها و مواد پاک کننده می باشند.

 

ــ مواد پاک کننده ( د یترجنت ها ) Detergents                                                                        

 

   دیترجنت ها مواد پاک کننده ای می باشند که به منظور شستشوو برداشت لکه ها و کثافات  سطوح مورد استفاده قرار می گیرند

این مواد  بصورت طبیعی  یا مصنوعی  بوده و ممکن است به شکل مایع , خمیر, گرد  یا پودر مورد استفاده قرار گیرند

 معمولیترین ماده پاک کننده یا دیترجنت طبیعی آب  می باشد اگر چه اطلاق دیترجنت به آب بسیار نادر و بندرت مورد استفاده قرار می گیرد .

آب به تنهایی اثر نفوذ کنندگی خوبی ندارد چرا که در تماس با سطوح به آسانی  پخش گردیده و در نتیجه  انچنان که باید اثر بخشی  خاصی  روی سطوح نمی  گذارد.

یک دیترجنت یا ماده پاک کننده با کاهش دادن نیروی کشش سطحی آب , ذرات تشکیل دهنده لکه های روغنی  را از هم پاشیده و موجب تعلیق ذرات مورد بحث می شود و به جابه  جا شدن    انهاونیروی الکتریسیته  داخلی ذرات کمک می کند.

دیترجنتهای مصنوعی  ممکن است از ترکیبات شیمیایی ساده معدنی مانند کربنات سدیم و یا از ترکیبات مواد آلی مانند صابونها یا مواد پاک کننده سنتتیک مرکب و مواد شیمیایی تولید کننده کف که به صورت صابون مایع وپودرهای پاک کننده تولید شده اند ,ساخته شوند .

دیترجنت ها ی معدنی شامل کربناتها, فسفاتها , سولفاتها  وسولفونات سدیم وپتاسیم بوده ومهمترین دیترجنت آلی صابونها می باشند که بر اساس ترکیب اسیدهای چرب مشتق شده از روغنها وچربی ها متعدد بدست می آیند در این میان مواد آلکالی ( قلیایی) سود سوز آور (محرق)  (  Caustic soda   )  وکربنات دو سودنیز بعنوان دیترجنت های قلیایی مورد استفاده قرار می گیرند

)  Surface _active agents دیترجنت هایا عوامل موثردر سطح (

این دترجنت ها به4 گروه اصلی تقسیم می شوند

1) د یترجنت های انیو نیک  anionic  detergents  :

    که تولید یون های مثبت الکتریکی در محلول می کنند مانند صابون ها وپودرهای سنتیک مدرن

2) د یترجنت های کا تیو نیک cationic detergent  :

       که تولید یون های منفی الکتریکی در محلول می کنند  همچنین خاصیت نفوذ پذیری  وتولید کف وایجاد  محلول جامد در مایع  ( خاصیت به تعلیق در آوردن  یا معلق سازی ذرات ) داشته ودیترجنت هایی نا پایدار و سست می باشند  ( اثر زود گذر دارند )

3) د یترجنت های غیر یو نی non__ ionic detergent  :

تولید یون های الکتریکی خنثی در محلول می کنند بعضی از این دیترجنت ها  ممکن است سبب تولید کف زاید و اضافی شوند

 

4) د یترجنت های   آمفولتیک و آمفو تریک

                                                                    ampholytic  or amphoteric    detergents   :

    این نوع دیترجنت ها بسته به PH     محلول مانند دیترجنت های انیونیک و کاتونیک عمل نموده وکاربرد چندان وسیعی در صنایع غذایی ندارد .

 

ویژگیهای یک پاک کننده مو ثرو مفید :

1)      د یترجنت باید قدرت تمیزکنندگی قوی برروی لکه های موجود در سطوح داشته باشد .

2)      دارای قابلیت اثر ماکزیمم برای معلق سازی ذرات ویا رتیکولهای لکه ها باشد ومانع از تجمع انها گردد.

3)      در سیستم های آب سخت دارای قابلیت پیشگیری کننده از شکل گیری پوسته ها باشد.

4)      بااطمینان خاطر بتوان در شستشوی سطوح از ان استفاده نمود.

5)      دارای ویژگی حفظ میزان اسیدی ویا قلیایی بطور نسبتا ثابت باشد .

6)      درصورت مخلوط نمودن با سایر مواد پاک کننده اثر بخشی بیشتری داشته باشد.

7)      خاصیت سمی نداشته باشد .

8)      گوشت وآلایش را فاسد نکند

9)      مصرف ان مقرون به صرفه  باشد.  

10) دارای خاصیت زنگ زدگی بر روی سطوح و بویژه فلزات نباشد.

11 ) اثر آلوده کننده در محیط نداشته باشد.

دیتر جنت های مدرن تولید شده عمد تا دارای الکل های چرب قابل ترکیب با اسید سولفوریک بوده ودارای موادی از جمله کربنات ها , سیلیکات ها و فسفات ها می باشند .

مواد پاک کننده  ُ

SANITIZING AGENTS

 

 مواد پاک کننده ای که معمولا” در تامین بهداشت صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرد به 4 گروه اصلی تقسیم می شوند :

1)     هالوژنها halogen-based formulation

2)      ترکیبات چهار تایی آمونیومquaternary ammonium compounds

3)     ترکیبات آمفوتریکamphoteric compounds

4)     اسید ها ومواد قلیایی معدنیacids and alkalis

تامین بهداشت مورد نظر بااستفاده از مواد پاک کننده صرفا با در نظر گرفتن غلظت محلول مورد استفاده , درجه حرارت و زمان استفاده از محلول , میزان اسیدی ویا قلیایی محلول و بالا خره  حضور مواد آلی میسر می گردد پس از استفاده از یک ماده ضد عفونی کننده یا پاک کننده بهتر است یک نظافت عمومی نیز صورت پذیرد .

به منظور تامین استاندارد بهداشتی مناسب در تاسیسات وصنایع گوشت نظافت باید بصورت یک پروسه مستمر و ادامه دار اعمال گردد .

 

 1) ها لو ژنها  Halogens

 

       امروزه در بسیاری از صنایع تولید کننده مواد غذایی از کلرین  (  Chlorin )  برای ضدعفونی و بهداشتی  نمودن محیط ونیز برای ضد عفونی نمودن آب     ( آب اشامیدنی و آب مورد مصرف در خط تولید )  وآب کانالیزاسیون و فاضلاب  ( جلبکها و کنترل بو ) و نیز جهت  پاک سازی و ضد عفونی ابزار  آلات مورد استفاده در بیمارستانها , صنایع دارو سازی و تولید دارو , استفاده می گردد .

           شکل عرضه کلرین در تجارت یا شکل گازی ان میباشد یا به صورت محلولهای هیپوکلرایت   Hypochlorite )  که نسبتا ارزان قیمت می باشند وبالاخره به صورت نمک غذا به شکل کلرید سدیم  عرضه می گردد .

    مقدار مورد نیاز برای بهداشتی نمودن محیط معمولا بین  P.P.M 130ـ200  بوده وبرای شستشوی لاشه  P.P.M 100   میباشد .

   یک محلول سدیم هیپوکلرید حاوی P.P.M 250 کلرین میتواند بطور موثری در ضد عفونی و تمیز نمودن وسایل و ابزار الات مورد استفاده قرار گیرد .

2  )  ترکیبات چهار  تایی آمونیوم           Quaternary  Ammonium   Compounds  

  این تر کیبات در محیط هایی با  PH نزدیک ویا بالاتر از 7 ( PH طبیعی و خنثی ) بسیار موثر میباشد انها بوسیله مواد آلی بی اثر  می شوند اما به آسانی هیپوکلریتها بی اثر نشده و تا مدتی اثر خود را حفظ می کنند . این تر کیبات با ایجاد یک لایه پایدار اثر باکتریو استاتیک خود را ایجاد کرده و اثرات تخریبی روی فلزات ندارند اثر ترکیبات چهار تایی آمونیوم توسط آب سنگین کاهش یافته ودر مقایسه با هالوژنها گران قیمت می باشند .

 

3)   ترکیبات آمفوتریک            Amphoteric     Compounds                 

 

 این ترکیبات یا از بتا ئین ها  و یا از آمینو اسیدها ی زنجیره بلند می باشند اثر انها تو سط آب سخت کاهش  نمی یابد و با همه دیتر جنتها ومواد پاک کننده سازگار می باشند واثر انها از نوع    Surface  Active   یا فعال   در سطح می باشند

  4 ) ا سید ها ومواد قلیا یی  معد نی  Inorganic Acids   Alkalis                                                       این ترکیبات مانند اسید بنزوئیک آلی  , اسید بریک , سود محرق یا سوز آوربطورنادروبندرت در عملیات     ضد عفونی رایج ومتداول مورد استفاده قرار می گیرندبعضی از انواع ویژه مانند  هیدر اکسید سدیم و کربنات سدیم در  ضد عفونی های اختصاصی مورد استفاده قرار می گیرند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 
حافظ
ساعت ٧:٥٢ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

دلم رمیده لولی وشی است شورانگیز

دروغ وعده و قتال وضع و رنگ آمیز

فدای پیرهن چاک ماهرویان باد

هزار جامه تقوی و خرقه پرهیز

خیال خال تو با خود به خاک خواهم برد

که تا زخال تو خاکم شود عبیرآمیز

پیاله بر کفنم بند تا سحرگه حشر

به می ز دل ببرم هول روز رستاخیز

میان عاشق و معشوق هیچ حائل نیست

تو خود حجاب خودی حافظ از میان برخیز

 

 


 
هماتولوژی
ساعت ٧:٥٠ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۸ اردیبهشت ۱۳۸٩ : توسط : دکتر قهرمانی

مواد ضد انعقاد خون

ANTICOAGULANT AGENTS
برای انجام آزمایشهای هماتولوژی نیاز به خون با ماده ضد انعقادی داریم .

 زیرا خون لخته در بخش هماتولوژی باید دور ریخته شود

 

متداولترین مواد عبارتند از

1-       اتیلن دی امین تترا استیک اسید یا ایی دی تی ا  EDTA

2-       هپارین

3-       اکسالات مضاعف امونیوم و پتاسیم

4-       سیترات سدیم

5-       فلورید سدیم

محلول اسید سیترات دکستروزACD